پروتز زیر زانو ( پای مصنوعی زیر زانو )

http://t2.gstatic.com/images?q=tbn:ANd9GcTlkaZPTyh9cLADoH57GwBmh5VuJToPPApUbeV4iH_b-D0oEbze

قطع عضو زیر زانو یکی از شایعترین قطع عضوهایی است که اتفاق می افتد. بیشترین دلیل این قطع عضو در کشورهای پیشرفته بیماری های عروقی نظیر درگیری عروق محیطی ( PVD) ، دیابت، تروما و سایر علل می باشد.

پروتز زیر زانو

به طور معمول زمان گرفتن اولین پروتز تقریبا ۳۰ روز پس از عمل جراحی است. یعنی تقریبا زمانی که زخم ناشی از جراحی جوش خورده باشد و استمپ شکل اولیه خود را پیدا کرده باشد. برای آماده شدن استمپ جهت استفاده از پروتز کارهای خاصی صورت می پذیرد. به غیر از فیزیوتراپی که توسط فیزیوتراپیست بر روی اندام صورت می گیرد استفاده از پایلون گچی ( پای گچی ) از اولیه ترین و موثرترین اقدامات آماده سازی استمپ است. در سال های اخیر پایلون های پنو ماتیک نیز ساخته شده اند که توسط فشار هوا حجم و شکل استمپ را کنترل می نمایند.

پروتز زیر زانوی معمولی یا پدیلنی از سه قسمت تشکیل شده است. اول سوکت ، دوم فیلر (پدیلن) و سوم پنجه پروتز. ابتدا  از استمپ (باقیمانده عضو قطع شده) قالبگیری می شود و سپس بعد از انجام عملیات فنی بر روی آن یک پوسته از جنس رزین (با تنوع گوناگون) جهت استمپ ساخته می شود که به آن سوکت می گویند.

سوکت مهمترین قسمت یک پروتز است. فاصله بین سوکت تا زمین توسط یک پر کننده یا اصطلاحا فیلر که از جنس پدیلن ( نوع خاصی از انواع فوم ها )، یک مچ چوبی و در انتها یک پنجه پروتز کامل می شود و شخص پس از تکمیل پروتز قادر به راه رفتن خواهد بود.

پروتز زیرزانو یک پروتزساختگی است که درناحیه حفره زانو قرارمی گیرد وهر روز درحال پیشرفت است این پروتزها قبلا ازمواد نرم ساخته می شده است واکنون هدف ازساخت این پروتزها استحکام داشتن آنها همراه با راحتی است هرپروتز مخصوص به یک نفرساخته می شود. اندام باقی مانده همیشه به یک اندازه ویک شکل نیست پس برای حل این مشکل پروتزهایی که برای مفاصل ساخته می شود. دراندازه وشکلی ساخته می شود، که حجم وسایزآن قابل نوسان وتغییراست افرادی که ازاین پروتزها استفاه می کنند. باید مسئول حفظ وزن خود باشند وتراکم وافزایش حجم استخوان های این افراد نباید بیشتراز۲ درصد شود اگراین مقدار بیشترشود برای قرار دادن پروتز با مشکل مواجه می شوند.

تقسیم وزن

جایی که وزن بدن برروی حفره ایجاد می شود. موضوع مهمی است زمانیکه حفره تنگ باشد. فشاردراطراف ران دربالای زانو جایی که عضو قطع شده است ایجاد می شود و درصورتیکه هم که حفره بالای زانو ازبین برود. وزن بیشتری برروی استخوان پلویس یا پایین تر آن یعنی انتهای پایین زانو ایجاد می شود. پس برای ساخت این پروتزها دوموضوعی که دربالا گفته شده درنظرگرفته شده است وهدف آن ساخت یک پروتز متعادل درحالیکه برای عضو قطع شده ایجاد راحتی کند است. تعدادی از عضوهای قطع شده نمی توانند وزن وارد شده بروی ناحیه دیستال را درانتهای اندام باقی مانده تحمل کنند. درصورتیکه دراندام باقی مانده دچار قرمزی یا درد شدید می توانید با پوشیدن جوراب اضافی یا پد باعث تنظیم مفصل شوید.

تعادل

زمانیکه بدن شما شروع به تغییرکرد پروتزها هم باید به صورت منظم تنظیم شوند تابتوانند تعادل بدن را حفظ کنند این پروتزها یک وسیله مکانیکی است ومانند یک ماشین است و باید برای عملکرد صحیح از آن مراقبت شود. به صورت ایده آل این پروتزها باید هر۶تا۱۲ماه کنترل وارزیابی شوند با تغییردروزن بدن وتراکم استخوان ها تعادل بدن وپروتز به هم میخورد و باعث ایجاد مشکل می شود. مشکلات مفاصل کمر، لگن وزانو براثرعدم تنظیم صحیح این پروتزها ایجاد می شود.

مراقبت ازپروتز

یکی ازمهمترین نکاتی که برای مراقبت ازاین پروتزها باید رعایت شود. تمیزکردن پروتز به صورت روزانه است جوراب و لاینر(Liner)هم باید کاملا تمیزشوند و قبل از قراردادن باید کاملا شست و شو داده شوند.

مدیریت وکنترل وزن

کاهش وافزایش وزن یکی ازدلائل اولیه برای تعویض پروتزها است. افراد باید به تغییرات وزنی درساعات خاصی ازروز ودرروزهای خاص توجه داشته باشند درصورتیکه تغییرات وزنی بدن بیشترا ز ۲درصد ازوزن بدن نباشد. طبیعی است اما افزایش وزن بیشترازاین مقدار نیازبه تعویض پروتز دارد. همچنین ممکن است حجم مایعات بدن هم درطول روز تغییرکند. و باعث تنگ شدن یا بیهوده شدن پروتزشود که این نکته می تواند با پوشیدن ودرآوردن جوراب ها حل شود. درصورتیکه شما ازاین پروتزها درمدت طولانی استفاده کنید، تجربه به دست می آورید و خودتان متوجه خواهید شد که چه کارهایی را انجام دهید که بتواند برای شما متناسب ومطلوب باشد.

جوراب های پروتز

جوراب ها یی که در درون پروتز قراردارد. برای نرمی و راحتی و تنظیم حجم مفصل طراحی شده است. این جوراب ها ازمواد مختلفی مانند کتان، پشم یا الیاف ساخته شده است. ضخامت جوراب ها با واحد لایه تخمین زده می شود. و از۱لایه تا۶لایه وجود دارند. با ایجاد تغییردرضخامت وتعداد جوراب هایی که استفاده می شود حجم وسایز پروتز هم تغییر می کند. ودرتنظیم مفصل با پروتز هم تغییرایجاد می شود. این جوراب ها ازایجاد فشار یا ساییدگی پوست جلوگیری می کند. و مانند یک فیلتر از تعریق جلوگیری می کند. وپروتز را تهویه می کند.

مواد به کاربرده شده دراین جوراب ها شامل کتان، الیاف، فیبر، پوشش های نایلونی، جوراب های ژله ای است.

مدیریت و کنترل تراکم استخوان

همه عضوهای قطع شده به مرورزمان دچارتغییراتی می شوند. تعدادی ازاین تغییرات به صورت جزئی اما تعدادی دیگر جزئی نیستند. تراکم استخوانی دربعضی ازروزها ایجاد می شود. مواردی که برروی تراکم استخوان تاثیرگذاراست. شامل تورم استخوان بعد ازانجام جراحی، ضعیف شدن ماهیچه ها، تغییردروزن بدن، کاهش موقت مایعات دربدن که با واکنش طبیعی بدن درهنگام راه رفتن ایجاد می شود، است. برای حفظ راحتی وتنظیم مفصل با پروتز بهتراست، ضخامت جوراب های پروتزرا تغییردهید شما می توانید با تغییر درضخامت جوراب مثلا استفاده ازجوراب های ۳ لایه تا ۵ لایه یا پوشیدن یک جوراب دیگر۱ تا ۲ لایه این مشکل را حل کنید. دقت کنید که بیش ازحد جوراب نپوشید. استفاده بیش ازحد جوراب باعث می شود که پروتز به راحتی با پا جفت نشود وباعث ایجاد ناراحتی وازبین رفتن پوست می شود.

لاینر

درچند دهه گذشته تعداد نوع لاینرهای ساخته شده افزایش یافته است وانواع مختلفی ازبرندها دربازارموجوداست براساس نوع کاربرد، این لاینرها ازهمه یا چند مورد از مزایایی که درادامه گفته می شود، برخوردارهستند.

۱-  بهترین محافظ درمقابل ساییدگی هستند

۲-  به دلیل ویژگیهایی که درموارد به کاربرده شده دراین آسترها  وجود دارد باعث تقسیم فشار میشود وهنگام اتصال به ناحیه دیستال ازپروتزها آویزان میشود

مواد به کاربرده شده برای ساخت لاینرها

لاینرهای موجود دربازار ازابریشم، یا اورتان ساخته شده است این آسترها با چرخاندن آنها به داخل و به بیرون وسپس برخلاف اندام قطع شده فشارمی دهیم، تابسته شود و سپس برروی ساق پا قرارمی دهیم این آسترها دردو نوع وجود دارند همراه با یک قسمت درپشت یا بدون قسمت پشت. قسمت اضافه شده درپشت لاینر باعث می شود که پوشیدن آستر راحت تر باشد و باعث استحکام پروتزمی شود. این لاینرها کاملا به پا میچسبند و تعریق هیچ راه عبوری ندارد، اما این یک مشکل نیست چون پوست دراین آسترها کمترعرق می کند و به هوای محیط عادت می کند.

 مزایای پروتز زیر زانوی معمولی(پدیلنی)

- ارزان

- سبک

- ساختار مقاوم

معایب پروتز زیر زانوی معمولی(پدیلنی)

محدودیت در استفاده از پنجه های پیشرفته

دشوار بودن تنظیم قد بیمار و زوایای اندام

محدودیت در تعمیر

در نهایت یک زانو بند چرمی به سوکت نصب می شود تا پروتز را روی اندام نگه دارد.

منبع : ندای توانبخشان فارس , دکتر بیدکی

[comment-form] [decent_comments exclude_post_author="true" post_id="" excerpt="false"]
-