خار پاشنه (شناخت و درمان)

1

پاشنه(Calcanous Bone) پای انسان جزو نقاط مهم بدن در حین ایستادن وراه رفتن بوده وحتی در داستانهای اساطیری نیز از آسیب به آن به عنوان تنها راه شکست دلاورانی چون آشیل نامبرده شده است.درد پاشنه پا علل متعددی دارد که میتواند از فشار دیسکهای بین مهره ای بر روی نخاع درناحیه کمری تا شکستگیهای استخوان پاشنه را در بر گیرد،لذا تعیین دقیق علت درد که معمولا باعث ناتوانی بیمار جهت راه رفتن میگرددبررسی کامل و جامعی را میطلبد.

 پاشنه انسان از بافت بهم فشرده ای از استخوان اسفنجی تشکیل شده که ناحیه ای نسبتا پهن محکم و در عین حال سبک برای فرود آمدن پا در حین راه رفتن ایجاد ایجاد مینماید. قطورترین تاندون بدن بنام آشیل که از اجزای اساسی در دینامیک راه رفتن میباشد به قسمت عقبی(خلفی) این استخوان چسبیده است، به علاوه در زیر پاشنه بافت بهم فشرده ای که عمدتا چربی است و از طریق ریز ستونهای متعدد به استخوان پاشنه چسبیده است قراردارد تا بستری نرم و در عین حال مستحکم برای این ناحیه از پا که متحمل فشار زیادی در طی ایستادن و راه رفتن میگردد فراهم آورد...

یکی از وظایف دیگر پاشنه پا کمک به حفظ قوس طولی در کف پا میباشد . یکی از عناصری که در این امر توسط بدن بکار می آید بافتی ضخیم و قدرتمند بنام فاشیای پلانتار میباشد که به استخوان پاشنه در عقب و قاعده انگشتان و تاندونهای خم کننده انگشتان در جلو چسبیده و به عنوان یکی از عناصر دینامیک حفظ کننده قوس طولی کف پا انجام وظیفه مینماید.

 آنچه که در جامعه از آن به غلط تحت عنوان درد خار پاشنه (Heel Spur) یاد میشود در واقع التهاب مزمن محل چسبیدن این بافت به استخوان پاشنه میباشد که در طول زمان با رسوب کلسیم در این محل نمای خار مانند در رادیوگرافی پاشنه پا ایجاد مینماید.

علل مختلف خار پاشنه:

الف)علل داخلی خار پاشنه:

قوس بیش از حد کف پا(Pes Cavus ) ، صافی کف پا(Pes planus )، اختلالات ساختاری در استخوانهای اندام تحتانی مثل External tibial Torsion, اختلاف طول دو اندام ، عدم انعطاف پذیری عضلات خلف ساق و نیز کف پا ،ضعف عضلات خلف ساق و کف پا، تحلیل رفتن (Atrophy ) بالشتک چربی کف پا از جمله علل مهم داخلی میباشند...

ب) علل خارجی خار پاشنه:

دویدن در مسافتهای بسیار طولانی مثل ماراتن، انجام تمرینات شدید پلیومتریک برای اندام تحتانی ، عدم استفاده از کفش مخصوص دویدن چه بر روی زمین و چه بر روی تردمیل، پیاده روی های بسیار طولانی از علل مهم خارجی میباشند....

نکته قابل ذکر این است که در افراد دیابتیک و نیز افراد مسن که انعطاف پذیری بافتهای فیبرو کاهش میابد احتمال دردناک شدن این بافت و به طبع آن پاشنه افزایش میابد به علاوه شیوع این اختلال در زنان بیش از مردان است.

پیشگیری از خار پاشنه :

۱)پوشیدن کفش مخصوص دویدن(Running Shoe ) در هنگام دویدن

۲)اجتناب از ایستادن در یک موقعیت به مدت طولانی

۳)کاهش وزن

۴)عدم انجام فعالیت ورزشی با پای برهنه

۵)جایگزین کردن متناوب سایر ورزشهای هوازی بجای دویدن روزانه مثل دوچرخه ثابت

۶)افزایش انعطاف پذیری عضلات پشت ران ، ساق و کف پا

۷)استفاده از کفشهایی که قوس کف پا درآنها رعایت شده است

درمان خار پاشنه:

با توجه به موارد ذکر شده دربالا کاملا واضح است که موارد مورد لزوم جهت پیشگیری بخش اصلی درمان خواهند بود

۱)در مراحل ابتدایی خار پاشنه توصیه میگردد که از پدهای ژلاتینی  خارپاشنه استفاده گردد.

 ۲)داروهای ضد التهابی خوراکی تحت نظر پزشک مصرف گردد.

۳)موارد بوجود آورنده اختلال حذف گردد(کفش نامناسب،روش نامناسب ورزشی،چاقی و....)

۴)حرکات اساسی جهت انعطاف پذیری کف پا و تقویت عضلا کف پا صورت پذیرد

 ۵)بعد از انجام این حرکات و نیز بعد از مسافتهای طولانی راه رفتن از کمپرس یخ در کف پا استفاده نماید

 معمولا در صورت انجام دقیق و منظم موارد بالا در ۹۰ در صد موارد بعد از ۴۰ تا ۵۰ روز علایم به کلی بر طرف میگردد.

 در موارد مقاوم استفاده از Shock wave با درجاتی از بهبودی همراه بوده است،،و نیز در بعضی موارد تزریق کورتون موضعی هم توصیه شده است..

 ۵ درصد موارد که علی رغم پیروی از کلیه اصول بالا بعد از ۶ تا ۱۰ ماه درمان هنوز بهبودی حاصل نشده است انجام عمل ازادسازی فاشیای پلانتار بدون دست زدن به خار (Heel Spur) حاصله توصیه میگردد گه امروزه ازطریق آرتروسکوپی وبا یک برش ۵ تا ۷ سانتی متری صورت میگیرد.

بهترین پدهای مخصوص خار پاشنه در شرکت تولید تجهیزات ارتوپدی فنی R&R  مرکز درمانی شرکت ( کلینیک امید) تولید و به فروش می رسد.

-