palm_031-l

ستون فقرات در بدن، جزء مهمترین بخش‌های بدن است و در صورتی که کوچکترین آسیبی به آن وارد شود، گاهی جبران آن ممکن نیست. از این رو با مشاهده کوچکترین اختلال در “ستون فقرات”، برای درمان آن باید اقدام شود.

انحراف ستون فقرات یا اسکولیوز عبارت است از انحنای ستون فقرات به یک طرف که غالبا در دوران جهش رشد درست پیش از بلوغ بوجود می آید. در حالی که انحراف ستون فقرات می تواند بر اثر بیماری هایی مانند اختلالات دماغی و دیستروفی عضلانی بوجود آید ولی علت بیشتر موارد انحراف ستون فقرات ناشناخته است.

درجه بیشتر موارد انحراف ستون فقرات خفیف هستند ولی برخی کودکان به تغییر شکل هایی از ستون فقرات مبتلا می شوند که با رشد کودک  انحنای ستون فقرات نیز شدیدتر می شود. انحراف شدید ستون فقرات می تواند ناتوان کننده باشد. انحنای ستون فقراتی که به طور خاصی شدید است می تواند با کاهش میزان فضای درون قفسه سینه عملکرد مناسب ریه ها را دشوار کند.

کودکان دچار انحراف خفیف ستون فقرات معمولا با استفاده از آزمایش های اشعه ایکس تحت نظر قرار می گیرند تا مشخص شود که آیا انحنای ستون فقرات در حال بدتر شدن است یا خیر. در بسیاری از موارد به درمان انحراف ستون فقرات نیاز نیست، ولی در برخی کودکان برای ممانعت از بدتر شدن انحنای ستون فقرات به استفاده از بریس نیاز خواهند بود. ممکن است در کودکان دیگر برای جلوگیری از بدتر شدن انحراف ستون فقرات و صاف کردن آن در موارد شدید انحراف به عمل جراحی ستون فقرات نیاز باشد.

انحراف جانبی ستون فقرات، به معنی انحراف از خط عمودی به سمت راست و چپ است و حداقل زاویه‌ای که به آن “انحراف ستون فقرات” می‌گویند، ۱۰درجه است. “انحرافات ستون فقرات” بیشتر در سنین نوجوانی به وجود می‌آید و یا حتی ممکن است نوزاد از بدو تولد دچار انحراف ستون فقرات باشد. این بیماری علت مشخصی ندارد اما یکی از دلایل آن ژنتیک است. اگر انحراف ستون فقرات قبل از سن بلوغ درمان نشود، درمان آن سخت‌تر می‌شود و مشکلات نخاعی برای فرد ایجاد می‌کند.

علائم انحراف ستن فقرات

علائم و نشانه های انحراف ستون فقرات می توانند مشتمل بر موارد ذیل باشند:

  • غیرهم سطح بودن شانه ها
  • برجسته تر به نظر رسیدن تیغه یکی از شانه ها نسبت به تیغه شانه دیگر
  • ناصاف بودن کمر
  • بالاتر بودن یک طرف لگن نسبت به طرف دیگر

اگر در انحراف ستون فقرات انحنا بدتر شود، ستون فقرات علاوه بر انحنا یافتن از طرفی به طرف دیگر خواهد چرخید یا خواهد پیچید. چنین چیزی باعث می شود که دنده ها در یک طرف بدن بیشتر از طرف دیگر جلو بیایند. انحراف شدید ستون فقرات همچنین می تواند باعث کمر درد و اشکال در تنفس شود.

علل انحراف ستون فقرات

پزشکان نمی دانند که چه چیزی باعث بوجود آمدن انحراف ستون فقرات می شود؛ هر چند به نظر می رسد انحراف ستون فقرات دربرگیرنده عوامل ارثی باشد زیرا این اختلال در خانواده ها ادامه می یابد. انواع کمتر شایع انحراف ستون فقرات می توانند بر اثر عوامل ذیل بوجود آیند:

  • بیماری های عصبی عضلانی مانند اختلالات دماغی یا دیستروفی عضلانی
  • نواقص هنگام تولد که رشد استخوان های ستون فقرات را تحت تاثیر قرار می دهند
  • آسیب دیدگی یا عفونت ستون فقرات

عوارض

در حالی که بیشتر افراد دچار انحراف ستون فقرات به درجه خفیف از این اختلال دچار هستند ولی ممکن است انحراف ستون فقرات گاهی باعث بوجود آمدن عوارضی از جمله موارد ذیل شود:

  • آسیب ریوی و قلبی. در انحراف شدید ستون فقرات، ممکن است قفسه سینه به ریه ها و قلب فشار آورد و نفس کشیدن را دشوار تر و پمپ خون را برای قلب سخت تر کند.
  • مشکلات کمر. احتمال ابتلای بزرگسالان و کودکان دچار انحراف ستون فقرات به کمر درد مزمن بیشتر از عموم مردم است.
  • مشلات ظاهری. هر چه انحراف ستون فقرات بدتر می شود، تغییرات قابل توجه تری هم می توانند بوجود آیند از جمله غیرهمسطح بودن شانه ها، برجسته شدن دنده ها، غیر همسطح بودن دو طرف لگن و تغییر جهت کمر و بدن به یک طرف. افراد دچار انحراف ستون فقرات اغلب از ظاهر خود خجالت می کشند.

تشخیص

در ابتدا پزشک سابقه دقیق بیماری را بدست خواهد آورد و ممکن است درمورد رشد اخیر کودک سوالاتی بپرسد. در طول معاینه فیزیکی، ممکن است پزشک کودک را در حالت ایستاده نگاه دارد و سپس در حالی که دستان کودک آزادانه آویزان هستند او را از کمر به سمت جلو خم کند تا ببیند که آیا یک طرف قفسه سینه از طرف دیگر آن برجسته تر است.

همچنین ممکن است پزشک یک معاینه عصبی انجام دهد تا موارد ذیل را بررسی کند:

  • ضعف عضلانی
  • بی حسی
  • واکنش های غیرطبیعی

آزمایش های تصویربرداری

آزمایش های ساده اشعه ایکس می توانند تشخیص کجی ستون فقرات را تایید کرده شدت انحنای ستون فقرات را مشخص کنند. اگر پزشکی به یک بیماری زمینه ای مانند تومور به عنوان علت بوجود آورنده انحراف ستون فقرات مشکوک شود، ممکن است آزمایش های تصویربرداری دیگری را به فرد توصیه کند. آزمایش هایی که عبارتند از:

  • تصویربرداری رزونانس مغناطیسی (ام آر آی). در ام آر آی از امواج رادیویی و یک میدان مغناطیسی قوی برای تولید تصاویری بسیار دقیق از استخوان ها و بافت های نرم و کجی ستون فقرات استفاده می شود.
  • توموگرافی کامپیوتری (سی تی اسکن). در سی تی اسکن تصاویر اشعه ایکسی که از جهات مختلف گرفته شده اند با هم ترکیب می شوند تا تصاویری دقیق تر نسبت به تصاویر اشعه ایکس ساده تولید شوند.
  • اسکن استخوانی. اسکن های استخوانی دربر دارنده تزریق ماده رادیواکتیوی هستند که آن ماده به بخش هایی از استخوان که آسیب دیده اند یا در حال بهبودی هستند می رود.

درمان‌ انحراف ستون فقرات

بیشتر کودکان دچار انحراف ستون فقرات دچار انحنای خفیف ستون فقرات هستند و احتمالا به درمان با بریس یا از طریق عمل جراحی نیاز نخواهند داشت. در واقع ممکن است کودکان دچار انحراف خفیف ستون فقرات هر چهار تا شش ماه به معاینه نیاز داشته باشند تا مشخص شود که آیا تغییراتی در انحنای ستون فقراتشان بوجود آمده است.

در حالی که دستورالعمل هایی برای انحنای خفیف، متوسط و شدید وجود دارند ولی تصمیم گیری درمورد آغاز درمان همواره بر مبنای فردی صورت می گیرد. عواملی که در این تصمیم گیری باید مد نظر قرار گیرند عبارتند از:

  • جنسیت. خطر پیشرفت این بیماری در دختران بسیار بالاتر از پسران است.
  • شدت انحنا. احتمال بدتر شدن انحناهای بزرگ تر با گذر زمان بیشتر است.
  • الگوی انحنا. انحنای های دوگانه که به انحنای S شکل هم معروف هستند بیشتر از انحنای های C شکل رو به بدتر شدن می گذارند.
  • محل انحنا. انحناهایی که در بخش مرکزی (صدری) ستون فقرات واقع شده اند بیشتر از انحناهایی که در بخش های بالایی یا پایینی ستون فقرات واقع شده اند بدتر می شوند.
  • بلوغ. اگر رشد استخوان های کودکی متوقف شده باشد، آنگاه خطر پیشرفت انحنا پایین است. چنین چیزی همچنین بدین معنی است که بریس ها بیشترین تاثیرگذاری را بر کودکانی دارند که استخوان های آن ها هنوز در حال رشد هستند.

راهکارهای درمان عبارتند از:

– مراجعه به بهترین متخصصین شرکت تولید تجهیزات ارتوپدی فنی R&R  مرکز درمانی شرکت( کلینیک امید) و انجام ورزش های اسکولیوز و حرکت‌های اصلاحی مناسب انحراف ستون فقرات.

-حرکت درمانی.

-استفاده از آتل‌های ستون فقرات است.

عمل جراحی انحراف ستون فقرات.

حرکات اصلاحی انحراف ستون فقرات

تمرینات ورزشی مخصوص انحراف ستون فقرات برای بیمارانی که بریس می پوشند

شماره ۱ تا ۵ از تمرینات ورزشی مخصوص انحراف ستون فقرات تا شمردن عدد پنج انجام می شوند و روزانه یکدفعه و آن دفعه هم ده بار تکرار می شوند. تمرینات ۶ و ۸ را باید در روز به دفعات زیاد انجام داد.

  1. چرخش لگن در حالتی که به پشت دراز کشیده اید و زانو ها خم هستند. به پشت دراز بکشید و زانوها را خم کنید. شانه ها را روی زمین به صورت صاف نگاه دارید و به طور منظم نفس بکشید. باسن را سفت کنید. ستون فقرات کمری را با سفت کردن و به عقب فشار دادن عضلات شکمی به سمت میله های بریس برانید.
  2. چرخش لگن در حالت طاق باز و با زانوهای صاف. به پشت دراز بکشید در حالی که زانو ها صاف هستند. همان اعمالی را که در بالا ذکر شد تکرار کنید.
  3. اکستنشن یا کشش ستون فقرات در حالت دمر. به صورت صاف روی شکم دراز بکشید در حالی که دست ها در کنار بدنتان قرار دارند. لگن را بچرخانید یعنی آن را از قسمت جلوی کمر به عقب بکشید. سر، دست ها و شانه ها را بر خلاف جهت مقاومت میان کتف ها حدود ۶ اینچ بلند کنید.

فشار دادن لگن به سمت بالا/ بلند کردن لگن در هنگام چرخش لگن.

  1. بیرون دادن “throcic vally”. به پهلو دراز بکشید در حالی که بالش کوچکی را زیر پد سینه قرار داده اید. دست و پای رویی باید صاف ولی دست و پای زیرین باید خم باشند. لگن را بچرخانبد. هوا را به درون بکشید و در همان حال قفسه سینه را به عقب و به سمت میله های صاف کننده خلفی/ پشتی فشار دهید.
  2. چرخش لگن در حالت ایستاده. در حالت ایستاده عضلات زانو ها را شل کنید با کشیدن شکم به داخل و فشردن باسن در زیر شکم لگن را بچرخانید. راه بروید ولی چرخش را حفظ کنید. این حالت بدن را به یک عادت تبدیل کنید.
  3. اصلاح فعالانه لوردوز قفسه سینه و برامدگی دنده. لگن را در حالت ایستاده بچرخانید. هوا را عمیقا به درون ریه ها بکشید، دنده ها را از هم باز کنید و دیواره قفسه سینه را به سمت عقب و به طرف میله های صاف کننده خلفی فشار دهید.
  4. اصلاح فعالانه انحنا. لگن را بچرخانید. لگن را در حالت چرخش نگاه دارید و آن را از پد قفسه سینه و همینطور پد کمر دور کنید. حال، لگن را بچرخانید از هر دو پد دور کنید و بدن را به سمت بالا و به بیرون از بریس بکشید.

حرکات اصلاحی مخصوص انحراف ستون فقرات که باید بدون بستن بریس انجام شوند

این تمرینات را باید تا شمردن عدد پنج انجام داد و روزانه یک یا دو دفعه و هر دفعه ۱۰ بار تکرار کرد.

  1. چرخش لگن در حالتی که به پشت دراز کشیده اید و زانو ها خم هستند. شانه ها را روی زمین صاف نگاه دارید ولی به طور منظم نفس بکشید. باسن را سفت کنید. کمر را با سفت کردن و به عقب فشار دادن عضلات شکمی به سمت زمین برانید. سعی کنید با کمر خود به دست درمانگر که در زیر کمرتان قرار دارد فشار وارد کنید.
  2. چرخش لگن در حالت طاق باز و با زانوهای صاف. در حالی که بدنتان صاف است به پشت دراز بکشید و با زانوهای صاف همان اعمال را تکرار کنید.
  3. نشستن همراه با چرخش لگن. در حالی که زانوها خم هستند لگن را بچرخانید و چرخش را حفظ کنید. در حالی که آرنج ها صاف هستند بدن را به بالا بکشید تا با انگشتان دست زانوهایتان را لمس کنید. به آرامی بنشینید سپس لگن را از حالت چرخش درآورید.
  4. ۴. تمرینات تنفس عمیق. قفسه سینه را به سه قسمت شکم، پایین قفسه سینه و بالای قفسه سینه تقسیم کنید. هوا را عمیقا به درون ریه ها بکشید و سپس آن را به طور کامل از هر قسمت به بیرون بدهید. بعدا و هنگامی که توانستید این کار را به خوبی انجام دهید، سه قسمت را با یک نفس عمیق با هم ترکیب کنید.
  5. کشش همسترینگ. بنشینید و پاها را در جلوی خود دراز کنید، با دست انگشتان پای خود را لمس کنید. همانطور که پیش می روید سعی کنید با سر، زانوهای خود را لمس کنید.
  6. کشش کمر. پاهای خود را گرد کنید و بنشینید با سر زمین مقابل خود را لمس کنید.
  7. تقویت کمر. پاهای خود را گرد کنید و بنشینید و کمرتان را تا آنجا که ممکن است صاف به دیوار تکیه دهید. توپی را بالای سر نگاه دارید و مستقیم بالا ببرید. حتما آرنج هایتان را روی دیوار نگاه دارید.
  8. کشش چرخشی. پاهای خود را گرد کنید و بنشینید در حالی که دست هایتان پشت سرتان هستند، تا آنجا که ممکن است از طرفی به طرف دیگر بچرخید و سعی کنید با آرنج زانوی مخالف را لمس کنید.
  9. اکستنشن یا کشش ستون فقرات در حالت دمر (روی شکم). لگن را بچرخانید و “تونلی” در زیر شکم خود ایجاد کنید. دست ها را در طرفین و کف دست ها را روی زمین قرار دهید. کتف ها را به هم فشار دهید و برخلاف جهت مقاومت بدن سر، شانه ها و دست ها را حدود ۶ اینچ از زمین بلند کنید.
  10. فشار دادن لگن به سمت بالا یا بلند کردن لگن در هنگام چرخش لگن. اطمینان حاصل کنید که زانوها تا شانه هایتان در یک خط مستقیم قرار دارند.
  11. چرخش لگن در حالت ایستاده. در حالی که سر، شانه ها و کمر به دیوار تکیه دارند و پاشنه پاها ۳ اینچ از دیوار فاصله دارد صاف بایستید. عضلات زانوها را شل کنید و لگن را بچرخانید. از دیوار دور شوید و در همان حال چرخش را حفظ کنید. این حالت بدن را به یک عادت تبدیل کنید. انجام این تمرین اصلاحی را بدون وجود دیوار یاد بگیرید؛ شکم را به داخل بکشید و لگن را در زیر آن فشرده کنید.
  12. کشش جانبی در حالت ایستاده. بایستید در حالی که یک دست روی سر و یک دست در کنار بدن قرار دارد؛ به طرف مقابل دستی که بالا برده اید خم شوید.
  13. کشش جانبی در حالت سر پا نشستن. سرپا بنشینید در حالی که پیشانی نزدیک زمین قرار دارد و دست ها کشیده هستند. دست ها را دراز کنید و به آرامی بدن را به یک طرف خم کنید. این تمرین را با خم کردن بدن به طرف دیگر تکرار کنید.

درمان انحراف ستون فقرات با بریس

اگر استخوان های کودک هنوز در حال رشد باشند و او دچار انحراف متوسط ستون فقرات باشد، آنگاه ممکن است پزشک استفاده از بریس را برای او توصیه کند. بستن بریس انحراف ستون فقرات را معالجه یا انحنای آن را برعکس نخواهد کرد ولی معمولا بریس از پیشرفت بیشتر انحنا جلوگیری می کند.

بیشتر بریس ها را شبانه روز می بندند زیرا میزان تاثیرگذاری بریس با افزایش شمار ساعات بستن بریس در طول روز افزایش می یابد. کودکانی که بریس می بندند معمولا محدودیت های کمی دارند و می توانند در بیشتر فعالیت ها شرکت کنند. در صورت لزوم کودکان می توانند به منظور شرکت در فعالیت های ورزشی یا دیگر فعالیت های فیزیکی بریس خود را باز کنند.

استفاده از بریس بعد از متوقف شدن رشد استخوان ها دیگر ادامه نمی یابد. قطع استفاده از بریس به طور معمول در موارد ذیل اتفاق می افتد:

  • حدود دو سال بعد از شروع  قاعدگی در دختران
  • هنگامی که پسران باید روزانه ریش های خود را بزنند
  • هنگامی که دیگر تغییرات بیشتری در قد فرد بوجود نمی آید

بریس ها دو نوع اصلی هستند:

  • بریس های کوتاه یا بریسی که از پهلو تا زیر بغل است. این نوع بریس از مواد پلاستیکی جدید ساخته می شود و دارای انحنا است تا با شکل بدن مطابقت داشته باشد. این بریس چسبان که ارتز توراکولومبوساکرال هم نامیده می شود در زیر لباس ها بسته می شود و تقریبا غیر قابل مشاهده است زیرا به اندازه قسمت زیر بغل و دور قفسه سینه، بخش تحتانی کمر و لگن است. بریس های تا زیر بغل برای انحنای بخش فوقانی ستون فقرات و گردن مفید نیستند.
  • بریس میلواکی. این بریس تمام تنه دارای حلقه ای برای گردن است که محافظ هایی برای چانه و پشت سر دارد. این بریس همچنین دارای یک میله مسطح در جلو و دو میله مسطح در پشت می باشد. از آنجایی که بریس های میلواکی سنگین تر و استفاده از آن ها دشوارتر است معمولا از آن ها تنها در موقعیت هایی استفاده می شود که بریس زیر بغل کمکی نمی کند.

درمان ستون فقرات با جراحی

انحراف شدید ستون فقرات به طور معمول با گذر زمان پیشرفت می کند، بنابراین ممکن است پزشک برای کاهش شدت انحنای ستون فقرات و جلوگیری از بدتر شدن آن جراحی انحراف ستون فقرات را پیشنهاد کند. متداول ترین نوع جراحی انحراف ستون فقرات فیوژن یا الحاق ستون فقرات نامیده می شود.

جراحان در جراحی فیوژن ستون فقرات دو یا چند استخوان ستون فقرات (مهره) را بهم وصل می کنند به طوری که آن استخوان ها نتوانند به طور مستقل حرکت کنند.  قطعاتی از استخوان یا یک ماده شبیه استخوان هم بین مهره ها قرار داده می شود. به طور معمول و در حالی که استخوان های قدیمی و جدید به هم جوش می خورند، میله ها، قلاب ها، پیچ ها یا سیم هایی فلزی آن قسمت ستون فقرات را صاف و بی حرکت نگاه می دارند.

مقالات اخیر
info

از آنجا که برخی از کلینیک های ارتوپدی فنی از «کلینیک امید» در نام برند و وبسایت خود استفاده کرده اند، بدین وسیله اعلام میکنیم که تنها کلینیک تخصصی بیماریهای پا در بخش ارتوپدی فنی «مرکز جامع توانبخشی امید» واقع در خیابان مطهری تهران است.

مطالب مرتبط :

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

این فیلد را پر کنید
این فیلد را پر کنید
لطفاً یک نشانی ایمیل معتبر بنویسید.
برای ادامه، شما باید با قوانین موافقت کنید

فهرست
مشاوره رایگان بگیرید