گودی کمر-درمان و حرکات اصلاحی

تعریف گودی کمر 

گودی کمر بیماری ایی است که در آن انحنای داخلی ستون فقرات افزایش می یابد. ستون فقرات انحنایی طبیعی دارد که بسیار ملایم است و به عملکرد مناسب آن کمک می کند. این انحنای طبیعی بواسطه شکل هر یک از مهره هایی که اجزای ستون فقرات را تشکیل می دهند شکل گرفته است. اگر این انحنای ستون فقرات افزایش یابد، باعث کشش و وارد آمدن فشار زیادی به دیگر نواحی ستون فقرات شده منجر به درد می شود.

علل گودی کمر

سندرمی وجود دارد که سندرم متقاطع تحتانی نامیده می شود و در آن عضلات اطراف لگن و ستون فقرات سفت یا ضعیف و همینطور کشیده می شوند. همه این بیماری های مختلف عضلات مانند سفتی و ضعف عضلات منجر به عدم تعادل عضلانی می شوند. عضلاتی که معمولا سفت هستند عبارتند از: اکستانسورهای تنه، فلکسورهای لگن (بخصوص عضله ایلیوپسواس). این عضلات سفت نیاز به کشش دارند.

عضلاتی که معمولا ضعیف و کشیده هستند عبارتند از: عضلات شکم ( رکتوس ابدومینیس/ عضله راست شکمی، عضله مایل داخلی و عضله مایل خارجی) و اکستانسورهای لگن (همسترینگ و گلوتئوس ماکزیموس).

علائم گودی کمر

معمولا بیماران دچار گودی کمر به جز انحنای بیش از حد ستون فقرات علائم دیگری ندارند. دیگر علائمی که ممکن است بر حسب شدت انحنا ظاهر شوند عبارتند از:

·         درد کمر

·         امکان انتشار درد به سمت پایین و پاها

·         تغییراتی در ادرار و مدفوع هر چند چنین چیزی نادر است

·         در صورتی که بیمار همراه با گودی کمر دچار مشکلات دیگری هم باشد آنگاه ممکن است دیسپلازی تکاملی لگن، دیستروفی عضلات یا مشکلات عصبی عضلانی را هم تجربه کند.

عوامل موثر 

فرآیندهای یک بیماری خاص می توانند بر یکپارچگی ساختاری ستون فقرات اثر منفی گذارند و به گودی کمر کمک کنند. برخی علل معمول عبارتند از التهاب دیسک، کیفوز، چاقی، اسپوندیلولیستزی و پوکی استخوان.

دیسکایتیس عبارت است از التهاب فضای دیسک های بین مهره ای

 کیفوز (گوژ پشتی) در این بیماری ممکن است بخش تحتانی کمر به جبران عدم تعادلیواداشته شود که بر اثر انحنایی که در سطح بالاتری از ستون فقرات ایجاد شده بوجود آمده است.

 چاقی می تواند باعث شود برخی افراد دارای اضافه وزن برای بهتر شدن تعادل به عقب خم شوند که چنین چیزی بر حالت بدن اثر منفی می گذارد.

 پوکی استخوان بیماری مربوط به تراکم استخوان هاست که می تواند باعث از دست رفتن قدرت مهره های کمر و به خطر افتادن یکپارچگی ساختاری ستون فقرات شود.

اسپوندیلولیستزی هنگامی اتفاق می افتد که یکی از مهره ها که معمولا از ستون فقرات کمری است نسبت به مهره مجاور بیرون می زند.

هر نوع گودی کمری به درمان پزشکی نیاز ندارد. با این وجود، هنگامی که انحنای کمر قابل تغییر نیست (ثابت است)، ارزیابی آن توسط پزشک موجه دانسته می شود.

تشخیص گودی کمر

یک معاینه فیزیکی کامل چیزهای زیادی را درمورد سلامت و تناسب اندام بیمار آشکار می کند. در این معاینه پزشک می خواهد درمورد اولین باری که بیمار متوجه انحنای کمر خود شده است، پیشرفت آن در گذشته و علائم مرتبط دیگری که بیمار تجربه می کند بداند. این معاینه بنیانی ایجاد می کند که بر اساس آن پزشک می تواند پیشرفت بیمار در طول  دوره درمان را اندازه گیری کند. معاینه پزشک می تواند شامل موارد ذیل باشد:

•  لمس کردن برای تشخیص ناهنجاری های ستون فقرات از طریق حس کردن آن ناهنجاری ها.
•  دامنه حرکت برای اندازه گیری اینکه بیمار به چه میزانی می تواند حرکت های خم شدن، راست شدن، خم شدن به کنار(خم شدن جانبی) و چرخش ستون فقرات را انجام دهد. دامنه حرکت همچنین برای پی بردن به عدم تقارن بدن است.

ارزیابی عصبی

ارزیابی عصبی عبارت است از ارزیابی و تشخیص علائمی که عبارتند از: درد، بی حسی، پاراستزی (به عنوان مثال گزگز شدن)، عملکرد حسی و حرکتی اندام ها، اسپاسم عضلانی، ضعف و تغییراتی در ادراریا مدفوع. 

رادیوگرافی (اشعه ایکس)

به هنگام گرفتن تصاویر اشعه ایکس PA ( خلفی و قدامی یا پشتی و جلویی) و جانبی فرد می ایستد تا کل طول ستون فقرات معلوم شود. گاهی از تصاویر اشعه ایکس AP که به هنگام خم شدن به پهلو گرفته شده اند برای ارزیابی انعطاف پذیری ستون فقرات استفاده می شود. در صورت به خطر افتادن نخاع ممکن است ام آر آی تجویز شود.

به علاوه، ممکن است برای اندازه گیری درجه انحنای ستون فقرات (انحنای لوردوتیک) به جلو از روش زاویه کاب و یک تصویر اشعه ایکس AP تمام قد و استاندارد استفاده شود.

درمان گودی کمر

•   اگر گودی کمر خفیف باشد، معمولا به درمان نیازی نیست.
• اگر بیمارعلائم گودی کمر را تجربه کرده یا احساس ناراحتی کند، می تواند در یک برنامه فیزیوتراپی ثبت نام کند. در برنامه فیزیوتراپی می توان رزش هایی را تحت راهنمایی های یک دکتر فیزیوتراپی و به منظور تقویت عضلات و افزایش دامنه حرکت انجام داد.
•  داروهایی مانند NSAIDها یا مسکن ها را می توان در صورت وجود درد یا التهاب برای کاهش آن درد یا التهاب مورد استفاده قرار داد.
•  اگر گودی کمر در دوران کودکی تشخیص داده شود، باید به منظور جلوگیری از پیشرفت بیماری از بریس استفاده کرد.
•  در موارد شدید گودی کمر که اقدامات فوق فایده ای ندارند به عمل جراحی نیاز است. در این عمل جراحی ستون فقرات با استفاده از میله، پیچ یا قلاب فلزی صاف می شود. در طول جراحی می توان برای رشد استخوان جدید و ثبات بخشی به ستون فقرات پیوند استخوان هم انجام داد.

در ذیل برخی تمرینات ورزشی مناسب برای درمان گودی کمر ارائه شده اند ولی بیماران یا افرادی که این مطلب را می خوانند باید به خاطر داشته باشند که این تمرینات را باید بعد از موافقت پزشک شروع کنند.

ممکن است روش کایروپراکتیک، ماساژ و جابجا کردن ستون فقرات به کاهش درد بخش تحتانی کمر که ناشی از گودی بیش از حد کمر است کمک کند و ممکن است فیزیوتراپ از دستکاری ستون فقرات برای کاهش درد و کمک به بازگرداندن حرکت به ستون فقرات استفاده نماید. بنابراین تمرینات کششی  تقویتی خاص متداول ترین درمان برای اصلاح گودی بیش از حد کمر هستند مگر در مواردی که بیماری به قدری شدید باشد که به جراحی نیاز داشته باشد ( که معمولا مشتمل بر فیوژن یا همجوشی ستون فقرات است).

درمان گودی کمر با ورزش

ورزش و حرکات اصلاحی

شما می‌توانید درد کمر ناشی از گودی کمر شدید را با انجام تمرینات و ورزش گودی کمر، گودی کمر را کاهش دهید. مهم‌ترین عامل در گودی کمر تجمع چربی در اطراف شکم و قرار دادن بدن در حالت اندامی نامناسب می‌باشد. پزشکان و فیزیوتراپ‌ها تمرینات ورزشی مخصوصی را برای کاهش چربی بدن به شما توصیه می‌کنند که باعث تصحیح وضعیت شما و تقویت ماهیچه‌های شکم نیز می‌شود. همچنین می‌توانید تمرینات کششی مختلفی را ترکیب کنید. مفصل ران خود را بکشید و درد را کاهش دهید این کار را برای مدت زمان بیشتر از ۳۰ دقیقه ادامه ندهید. توجه داشته باشید که شما نمی‌خواهید درد اضافی حاصل از آسیب به ماهیچه‌ها را به خود وارد کنید.

تمرینات کششی برای گودی کمر

توصیه می شود که بیمار پیش از آغاز هر گونه برنامه توانبخشی یا هر گونه تمریناتی بدنبال مشورت با پزشک باشد. 

 کشش عضلات خم کننده لگن (فلکسور)

• عضله ایلیوپسواس قوی ترین عضله فلکسور لگن است و این تمرین باعث کشش این عضله می شود.
• یکی از زانوها را روی کف زمین بگذارید.
•  باید در حالی که کمر صاف است باسن به آرامی به جلو فشار داده شود.
• در این هنگام می توان کششی را احساس کرد.
•  این حالت کشش را برای مدت ۲۰-۳۰ ثانیه حفظ کنید.

 این تمرین را هر دفعه۳- ۵ بار و روزانه به دفعات بسیار تکرار کنید. 

کشش بخش تحتانی کمر 

•  به پشت دراز بکشید و زانو ها را خم کنید.
•  باید زانوها را تا جایی که احساس ناراحتی نکنید به سمت کمر بکشید. 
•  این وضعیت را برای مدت ۲۰-۳۰ ثانیه حفظ کنید.
• این تمرین را هر دفعه۳- ۵ بار و روزانه به دفعات بسیار تکرار کنید. 

تمرینات تقویتی برای گودی کمر

دراز نشست ساده

•  به پشت دراز بکشید و زانو ها را خم کنید.
•  دست ها را بالا و به سمت زانوها و کمر را پایین نگاه دارید و سر و شانه ها را از زمین بلند کنید.
•  به انجام این تمرین ادامه دهید تا جایی که عضلات شکم خسته شوند.
•  برای یک دقیقه استراحت کنید.
•  سعی کنید این تمرین را ۲-۳ سری انجام دهید.

دراز نشست پیشرفته

میزان شدت این تمرین می تواند با قرار دادن دست ها روی سینه یا در مجاورت سر افزایش یابد. هرگز دست ها را پشت سر قرار ندهید زیرا این می تواند باعث کشیدگی عضلات گردن شود.

دراز نشست چرخشی

•  به پشت دراز بکشید در حالی که زانوها را خم کرده و پاها را محکم روی زمین قرار داده اید.
• دست ها را در دو طرف سر قرار دهید.
• سر و شانه های خود را از زمین بلند کنید و در حالی که سر و شانه ها را بلند می کنید بالا تنه خود را طوری بچرخانید که آرنج دست راست به سمت زانوی پای چپ متمایل شود.
• به حالت صاف بازگردید.
• این تمرین را با چرخش های به چپ و راست متناوب تکرار کنید.
• در ابتدا با ۲ سری تمرین متشکل از ۱۰ بار تکرار تمرین شروع کنید و آرام آرام تمرین ها را به ۳ سری تمرین متشکل از ۲۰ بار تکرار افزایش دهید.

پل زدن

•     به پشت دراز بکشید در حالی که زانوها را خم کرده و پاها را صاف روی زمین قرار داده اید.
•    به آرامی باسن و بخش تحتانی کمر را از زمین بلند کنید.
•  سعی کنید تا آنجا که ممکن است باسن را از زمین بلند کنید. در این هنگام می توانید احساس کنید که عضلات آن ناحیه به سختی کار می کنند.
•  این حالت را برای ۵-۱۰ ثانیه حفظ کنید.
• استراحت کنید.
•  دوباره تکرار کنید.
•  در ابتدا با ۲ سری تمرین متشکل از ۱۰ بار تکرار تمرین شروع کنید و آرام آرام تمرین ها را به ۳ سری تمرین متشکل از ۲۰ بار تکرار افزایش دهید.
•  به منظور افزایش میزان شدت این تمرین می توان آن را با یک پا انجام داد.

از دیگر ورزش هایی که به درمان گودی کمر کمک می کنند می توان نرمش های زیر را طرح کرد:

فرد خم می شود و از حالت نشسته به خابیده در می آید، فرد به پشت می خوابد و هر دو پا را به حالت صاف در می آورد.

فرد به پشت می خوابد و عمل دوچرخه زدن را با پاها انجام می دهد، فرد به پشت می خوابد وزانوی یک پا را خم می کند سپس عمل بالا آوردن پاها را انجام می دهد، فرد می ایستد و یک پا را با دست مخالف می گیرد، فرد روی یک پا می نشیند و پای دیگر را به سمت عقب می برد سپس پای عقبی را خم می کند.

اگر ضعف عضلات شکم عامل اصلی تغییر شکل باشد فرد به پشت بخوابد و عضلات شکم را منقبض کند، سپس کمر را به زمین فشار دهد و چند لحظه این حالت را حفظ، سپس استراحت و تکرار کند.

منبع : عصر ایران