این قوس در شیرخواران و کودکانی که تازه شروع به راه رفتن کردهاند، وجود ندارد و کف پای آنها صاف است. در بیشتر موارد قوس پا طی دوران کودکی کامل میشود اما در برخی از کودکان این اتفاق نمیافتد و در برخی موارد هم با گذشت زمان قوس کف پا از بین میرود.
به تدریج و با افزایش سن، رباط خلفی استخوان درشتنی پا که در داخل مچ قرار دارد و جزء اصلی در حمایت از قوس پاست، دچار فرسودگی میشود. وجود بار بیش از حد بر این رباط باعث بروز التهاب در آن شده و منجر به فرسودگیاش میشود. به تدریج که این رباط تخریب میشود اثر حمایتی آن هم بر قوس پا برداشته میشود و کمکم قوس پا بهتدریج از بین میرود.
وجود فشارهای مداوم روی پا ، چاقی، آسیب و ضربات مختلف به پا یا مچ پا، التهاب مفصلی روماتیسمی، مرض قند و… از عوامل موثر در از بین رفتن فاکتورهای محافظت کننده از قوس پا هستند.
پای انسان دارای ساختمان بسیار پیچیدهای است. هر دو پا از ۲۶ استخوان تشکیل شدهاست که توسط ۳۳ مفصل و بیش از ۱۰۰ عضله، رباط و زردپی به هم متصل میشوند. نحوه قرارگیری صحیح این اجزا باعث ایجاد قوسی طبیعی در کف پا و جلوگیری از صافی کف پا میشود. این قوس باعث میشود وزن بدن شما هنگام راه رفتن در کل سطح پاهایتان پخش شود و در نحوه راه رفتنتان تاثیر زیادی خواهد داشت.
عوارض صافی کف پا
صافی کف پا در درازمدت میتواند باعث بروز عوارضی مانند خار خارپاشنه، زانو درد، کمردرد و حتی منجر به سردرد شود.
بروز التهاب در رباطهای کف پا، التهاب زردپی آشیل و زردپی عضله خلفی استخوان درشت نی، شکستگیهای فشاری در اندام تحتانی و ایجاد بافتهای مرده پوستی نابجا از دیگر عوارض احتمالی این عارضه هستند.
قوس کف پا باعث میشود نیروهایی که از طرف زمین به بدن اعمال میشود کاهش پیدا کرده و اجازه ورود به همه نیروهای وارده را به بدن نمیدهد، این در حالی است که در افرادی با کف پای صاف تمام این نیروها به دلیل فقدان قوس پا به سمت بدن سوق داده شده و باعث بروز عوارض زنجیرهواری در تمام مفاصل بدن خصوصا ستون فقرات میشود. صافی کف پا بیشتر در سنین پایین دیده میشود و لازم است که حتما در سنین قبل از مدرسه از این لحاظ غربالگریهای لازم انجام شود. در کودکان زیر سه سال باید غربالگری کفپای صاف انجام شود و تا سن پنج سالگی تحت کنترل باشد، در صورتی که این عارضه رفع نشود باید اقدامات درمانی برای رفع آن آغاز و در کنار آن از آموزشهای لازم به این افراد داده شود. این عارضه در پسرها شایعتر از دخترهاست و گودی کمر در دخترها بیشتر دیده میشود.
کاهش ارتفاع قوسی طولی داخلی پا یا همان صافی کف پا با علائم و عوارضی مانند بیرونزدگی استخوان ناوی در لبه داخلی پا، تبدیل تقعر داخلی پا به تحدب، کاهش ارتفاع لبه داخلی پا تا زمین، افزایش سطح تماس کف پا با زمین، انحراف انگشت شست به خارج، برآمدگی کفش در قسمت داخل، انحراف وتر آشیل به خارج، بروز درد در قسمت داخلی و خارجی مچ پا، خستگی زودرس، تمایل زانو به تغییر شکل ( زانوی ضربدری ) همراه است.
صافی کف پا به دو نوع ساختاری و عملکردی است و استخوانبندی استخوانهای پا به نحوی است که در نوع ساختاری شکلگیری قوس کف پا انجام نمیشود. درمان این نوع عارضه معمولا با جراحی امکانپذیر است.کف پای صاف گاه ناشی از ضعف عضلات و بافت همبندپا، وزن زیاد یا عوامل ژنتیکی است که در این موارد راههای مختلفی برای درمان وجود دارد. در این موارد با انجام درمانهای فیزیوتراپی و تمرینهای لازم میتوان به کم شدن و رفع قوس کف پا به وسیله تقویت عضلات کمک کرد. گاهی در کنار انجام تمرینهای درمانی استفاده از کفی های طبی هم موثر است. کفی های طبی صافی کف پا در شرکت تولید تجهیزات ارتوپدی فنی R&R تولید و عرضه می شوند.کفهای طبی برای هر بیمار از طرف فیزیوتراپ تعیین و توسط ارتوپد ساخته میشود.
رشته فیزیوتراپی هرگونه اختلال عملکردی را چه از لحاظ عصبی و چه عضلانی تحت پوشش خود قرار میدهد و در جهت رفع آنها اقدامات لازم را انجام میدهد، افراد میتوانند پای خود را از جهت صافی و قوس آن معاینه کنند. برای اینکار کافی است ابتدا پای خود را خیس کنید و روی روزنامه یا کاغذ راه بروید. دقت کنید عادی راه بروید. توجه داشته باشید میزان خیسی پایتان که روی روزنامه میگذارید برای تشخیص مهم است. باید دقت کنید محل قوس داخلی پایتان روی کاغذ برجا مانده یا نه. اگر روزنامه در آن محل خیس شدهاست نشانه صافی کف پای شماست.
