عقب رفتگی زانوها ؛علل و درمان

ریکارواتوم  زانو زمانیکه مفصل زانو بیش ازحد ودرحدود۸۰ درجه کشیده شود رخ میدهد که به آن عقب رفتگی  (عقب زدگی ) زانوهم گفته میشود.

یکی از مشکلات شایع در کودکان که ممکن است زمینه ارثی و یا ساختمانی داشته باشد عقب رفتگی زانوها می باشد که ممکن است یکطرفه و یا دو طرفه بوده و در هر دو وضعیت ایستاده و هنگام راه رفتن مشاهده می شود. در بیشتر موارد مشکل نرمی ساختارهای محافظ مفصل نیز باعث چنین اختلالی می شوند. این عارضه می بایست هر چه سریعتر بررسی شده و فرد تحت درمان مناسب قرار گیرد.

علت کشیدگی بیش ازحد زانوها درکودکان وجوانات اغلب مادرزادی است ویا به علت شلی موقت لیگامنت ها میباشد.آنها اغلب میتوانند  مفصل زانوی خود را هنگامی که ایستاده اند درحدود ۱۰ تا ۱۵ درجه بکشند. این نوع کشیدگی زانو حالت طبیعی نیست واغلب به درمان نیازدارد. این عارضه مشکلی نیست که به افزایش سن ارتباطی نداشته باشد فاکتورهای دیگری  هم مانند آسیب ،التهاب،ضربه علت این عارضه است وباید براساس نوع تشخیص پزشک بهترین نوع درمان را انتخاب کنیم .درمان ها کشیده شدن بیش ازحد زانوها را با حفاظت وافزایش استحکام ساق پا بهبود میبخشد وباعث خم شدن مفصل میشود وبا این درمان ها استحکام مفصل وتوانایی ایستادن والگوی حرکتی مناسب انجام میشود بیمار میتواند دوباره حرکت کند وبه طرز صحیح راه برود.

عقب رفتگی زانوها معمولا کشیدگی بیش ارحد زانو وایجاد زاویه بیش تراز۵ درجه است. سه نوع ریکارواتوم  وجود دارد

۱- عقب رفتگی که حالت چرخشی به بیرون دارد .

۲- ریکارواتومی که حالت چرخشی به داخل دارد .

۳- عقب رفتگی زانوها که هیچ گونه چرخشی ندارد.

دربعضی ازمواقع کشیدگی بیش ازحد زانو براثر عدم تعادل مفصل مچ پا رخ میدهند همچنین براثرآسیب های زانو، شل بودن بیش ازحدمفصل زانووعادت های بد قرارگیری بدن این عارضه بوجود می آید. این عارضه باعث فشار به لیگامنت های جلویی وساختارهای عقبی زانو وآسیب های دائمی به مفصل زانو میشود.

پزشکان فیزیوتراپ معمولا برای بیمارانی که دچارعقب رفتگی زانوها شده اند ازآتل  ونوارهای محکم استفاده میکنند وبه بیماران انجام تمرینات خاص مانند حرکات اصلاحی تعادل ماهیچه ها وطرزراه رفتن به شکل صحیح را نشان میدهند.

این عارضه معمولا درخانمها بیشترازآقایان اتفاق می افتد.پای غیرطبیعی وحالت زانودرحال راه رفتن وآسیب هایی که براثر کشیدگی بیش ازحد زانو اتفاق می افتد میتواند باعث عقب رفتگی زانو شود .

علائم شامل درد درمفصل تبیا فمورال (ران) (درناحیه داخلی زانو ) وساختارلیگامنت های پوستریولیترال یا عقبی  (ناحیه خارجی وعقبی زانو) است.درمان نشدن عقب رفتگی زانوها باعث افزایش آسیب به بافت ها وبدشکلی دائمی این مفصل میشود به همین دلیل تشخیص ودرمان این عارضه بسیارمهم است.

 علائم 

۱-      زانو دچارکشیدگی بیش ازحد میشود

۲-      درهنگام انجام فعالیت های روزانه دچارمشکل میشوید

۳-      فشرده شدن ناحیه جلوی زانو

ارزیابی های دقیق باید انجام شود تاهرگونه پارگی درلیگامنت ها ،آسیب ها به ناحیه جلویی وناحیه میانی زانوکه شامل سطوح میانی زانو ولیگامنت های جلویی آن است تشخیص داده شود. دربعضی ازشرایط هیچ کدام ازساختارهایی که گفته شد ممکن است آسیب نبیند وهمه آسیب ها در ناحیه پشت زانو اتفاق افتد.

تحقیقاتی که برروی ساختارهای استخوان انجام شده است نشان میدهد که زمانیکه اتصالات مورب استخوانی و لیگامنت ها آسیب ببینند باعث افزایش کشش بیش ازحد زانو وعقب رفتگی آن میشود.

بهترین راه تشخیص میزان این عقب زدگی و کشیدگی بیش ازحد زانو اندازه گیری ارتفاع پاشنه پای بیمار است. اگر این اندازه درمقایسه با اندازه طبیعی مساوی بود مشکلی نخواهد بود اما اگراین ارتفاع بیشتربود زانوی شما دچار این عارضه است.

ارزیابی دقیق تر این عارضه بوسیله اشعه ایکس مشخص میشود همچنین میزان مورب بودن استخوان جلویی زانو میتواند بوسیله اشعه ایکس مشخص شود. دربیمارانی که میزان مورب بودن این استخوان کم است نسبت به بیمارانی که این میزان بیشتراست درصد ابتلا به عقب رفتگی زانو افزایش میابد. ماهمچنین برا اساس تحقیقات خود این عارضه راتشخیص میدهیم .

 

علت و دلایل

موارد زیرباعث بدشکل شدن زانو میشود

•       شل بودن مادرزادی لیگامنت های زانو(شلی ذاتی رباط‌های مفصل زانو)
•      ضعف وبی حرکتی درماهیچه فموریس
•      ضعف درمفصل زانو باعث ایجاد آسیب به لیگامنت ها وناحیه کپسولی زانو میشود
•       تنظیم نبودن مناسب ماهیچه های ران
•       مالونین  (بدجوش خوردن استخوان بعد ازشکستگی) استخوان های اطراف زانو
•       ضعف درماهیچه های اکستانسور(ضعف عضلات صاف کننده مفصل ران)
•      ضعف ماهیچه های گاستروکنمیوس  (درحالت ایستاده )
•      ضایعه وآسیب به ناحیه بالای سیستم عصبی بدن به عنوان مثال همیپلیژیا .(فلج شدن اندام ) براثرآسیب به رگ های مغزی بوجود می آید
•       آسیب وضایعه به ناحیه پایین سیستم عصب به عنوان مثال درسندروم پست پیلو post-polio
•    نقص درمفصل پروپریسپشن (مفصلی که برای تعادل وتنظیم بدن است)
•    عدم تناسب طول اندامهای تحتانی بدن
•   عقب رفتگی زانو به شکل مادرزادی
•   فلج شدن مغز
•  اسکلروزیس های متعدد
•    اختلالات عضلانی (دیستروفی عضلانی)
•    محدودشدن انعطاف ماهیچه ها( محدود شدن حرکت مچ پا به سمت بالا(یعنی دورسی فلکشن))
•    ضعف درماهیچه های پاپلیتیس (وابسته به حفره پس زانو)
•    اختلال دربافت های اتصال براثراین اختلالات مشکلاتی مانند حرکت بیش ازحد مفاصل بوجودمی آید. این اختلالات شامل

– سندروم مارفان –  سندروم احلرز –  دانلوس

• راستای نامناسب استخوان‌های ران و درشت نی که در تشکیل مفصل اصلی زانو(یعنی،مفصل درشت نی رانی) شرکت می‌کنند.
• آسیب نورون حرکتی فوقانی(به عنوان مثال فلج نیمه بدن به دنبال یک ضایعه عروقی مغز)
• آسیب نورون حرکتی تحتانی(مثلا گاهی در نشانگان پس از فلج اطفال)
• بیماری اوستئوجنسیسیم پرفکتا

درمان 

درمان های عقب رفتگی زانوها شامل موارد زیر است :

– بریس یا آتل

استفاده ازوسایل مناسب مانند بریس یا آتل آرتوسساند ( orthosesand)

بریس های عملیاتی برای عقب رفتگی زانوها و آسیب شناسی کشیدگی بیش ازحد زانوموثراست.

چگونگی ساخت

این بریس ها به صورتی ساخته شده اند که فشار برروی مفصل زانورا هنگام راه رفتن کاهش میدهد

مشخصات 

لولاهای پولیسنتریس فیزیوگلاید دارای ۴ اتصال یاهم بست است ووزن این بریس بسیارکم است .

قراردادن آن آسان است.

حالت آن براساس ساختارزانو ساخته شده است

این بریس باعث میشود که زانو به صورت طبیعی وبه شکل صحیح حرکت کند

میتواند فشارهای سنگین را تحمل کند

به کشش وخم شدن زانو کمک میکند

باعث حفاظت ازناحیه جلویی استخوان زانو میشود وبه تقسیم شدن فشاردرسرتاسر این مفصل کمک میکند

رها شدن ناحیه پاپلیتیل popliteal(ناحیه پس زانو)

استحکام زانو درهنگام فعالیت های روزانه وکارکردن

به خوبی باساق پا متناسب میشود

طراحی آن به صورتی است که میتوانید درزیر لباس ازآن استفاده کنید

قراردادن وبرداشتن آن بسیار ساده است

 

 این عارضه بوسیله فیزیوتراپی ودرمان با طب سوزنی و درمان با دارو هم میتواند بهبود یابد.

 جراحی

اگربیماری دارای یک لیگامنت آسیب دیده درزانو بود وآسیب های زانو درمفصل اوباقی ماند یک برنامه توان بخشی به مفصل میتواند استقامت ماهیچه ها وجلوگیری کشش بیش ازحد زانو شود. اگر این تمرینات موثرنبودومیزان اریب استخوان جلویی زانوافزایش داشت جراحی ناحیه استخوان بیپلناربرای درمان انجام میشود با انجام این جراحی کشیدگی زانو کاهش داده میشود وبیماران میتوانند به عملکرد طبیعی خود بازگردند.

درمان هایی که برای درمان عقب رفتگی زانوها انجام میشود شامل جراحی تیبیالنترومدیال  وآنترولیترال است که باعث افزایش اریب استخوان جلویی زانومیشود. این جراحی درکاهش کشیدگی زانو بازگشت بیمار به حالت اولیه وبهبوداوبسیارموثراست.

مراقبت های بعدازجراحی

مواردی که برای بیماران بسیارمهم است ترکیب توصیه های پزشکی ونکاتی که دربالا اشاره شد برای تهیه یک برنامه درمانی موثراست. اگربیمار هیچ گونه آسیب دیدگی واضحی درلیگامنت زانونداشته باشد وسپس دچا رضعف درماهیچه ها باشد انجام تمرینات فیزیوتراپی ضروری است. برای کسانی که تمرینات توان بخشی عضلات را انجام داده اند ومشکل عقب رفتگی زانوها دربدنشان باقی مانده است استفاده ازبریس برای جلوگیری ازاین عارضه توصیه میشود وبرای بیمارانی که بااستفاده ازبریس درمان نشده اند ومشکلشان برطرف نشده است عمل جراحی ضروری است.

–استفاده از وسایل کمکی مناسب همانند ارتزهای درمانی مناسب که در شرکت تولید تجهیزات ارتوپدی فنی R&R  مرکز درمانی شرکت ( کلینیک امید) بهترین و مناسب ترین این ارتزهای درمانی تولید و عرضه می شود و تحت نظر متخصصین و کارشناس ارتوپدی فنی