افتادگی مچ پا، ناتوانی در بلند کردن صحیح پا و انگشتان در هنگام راه رفتن است و به دلیل ضعف یا فلج عضلاتی که پا را بلند میکنند اتفاق میافتد.
انگشتان پای افراد مبتلا به افتادگی مچ پا روی زمین کشیده میشود زیرا این افراد قادر نیستند پای خود را در هنگام راه رفتن در حد معمول بلند کنند تا مانع آن شوند. افتادگی مچ پا غالباً به آسیبدیدگی یا بیماریهای مغزی یا نخاعی مرتبط است البته این امکان نیز وجود دارد که به دلیل آسیبدیدگی عصبها در پا این اتفاق بیفتد.
اگر افتادگی مچ پا به دلیل آسیبدیدگی یا جراحات عصبی باشد غالباً بهبود مییابد اما اگر به دلیل ابتلا به بیماریهای مغز و اعصاب پیشرونده مانند ام اس باشد احتمالاً یک عارضه مادامالعمر خواهد بود که باید آن را مدیریت کرد.
اقدامات درمانی به علت ابتلا به افتادگی مچ پا بستگی دارند. رایجترین روش درمان استفاده از بریسهای سبک و کفیهای طبی که به آنها اورتوزهای پا – مچ پا گفته میشود است. ورزش درمانی برای تقویت عضلات و حفظ حرکات آن نیز میتواند به بهبود راه رفتن بیمار کمک کند.متخصصین کلینیک توانبخشی و فیزیوتراپی امید بعد از معاینه دقیق بیمار برنامه درمانی مناسب را تجویز خواهند کرد. رویکرد پلکانی این کلینیک از روشهای سادهتر مانند تجویز انواع بریس و ارتوز آغاز میشود و در صورت لزوم روشهای پیچیدهتر توصیه خواهند شد. برای کسب اطلاعات بیشتر یا رزرو نوبت در کلینیک امید میتوانید با شماره ۰۹۰۲۵۸۰۴۴۱۳ تماس حاصل نمایید.
بیماریهایی که باعث ابتلا به افتادگی مچ پا میشوند؟
ممکن است ابتلا به برخی بیماریها باعث افتادگی موقتی یا دائمی مچ پا شود. برخی از این بیماریها عبارتند از:
- اسکلروز چندگانه (ام اس)
- سکته مغزی
- فلج مغزی
- بیماری نورون حرکتی
- آرتروفی عضلانی ستون فقرات
- تنگی کانال نخاع
- بیماری شارکو – ماری – توث
- نوروپاتی محیطی اکتسابی
- آسیبدیدگی عصبی که از پایین زانو عبور میکند
- دیستروفی عضلانی
- مایوسیت
علائم افتادگی مچ پا
- راه رفتن استپاژ به طوری که در هنگام راه رفتن، ران مانند زمانی که از پله بالا میروید، بلند میشود
- افتادگی مچ پا ممکن است در یک یا هر دو پا دیده شود. معمولاً در صورتی که علت افتادگی مچ پا بیماریهای مربوط به قسمت پایین کمر باشد، افتادگی مچ در یک پا ایجاد میشود.
- کشیده شدن پا و انگشتان پا
- حرکات نوسانی شدید ران
- نرمی، احساس گزگز، بیحسی و درد خفیف در پاها
- آرتروفی عضلانی در پا
ارتوز پا – مچ پا برای درمان افتادگی مچ پا
اگر شما دچار افتادگی مچ پا شدهاید ممکن است بلند کردن پا از روی زمین برای شما مشکل باشد. این بدان معنا است که احتمال زمین خوردن و آسیبدیدگی شما افزایش مییابد.
معمولاً ایجاد تغییرات جزئی در منزل مانند استفاده از فرشها و موکتهای غیرلغزنده و مرتب کردن منزل نقش مهمی در کمک به جلوگیری از زمین خوردن این افراد دارند.
همچنین روشهایی برای تثبیت پا و بهبود تواناییهای راه رفتن وجود دراند. استفاده از ارتوزهای پا – مچ پا (بریس قسمت پایین پا) و کفیهای طبی از رایجترین روشهای درمان افتادگی مچ پا هستند. ارتوزهای سفارشی یا بریسهایی که ثبات پا را بیشتر حفظ کرده و ضربات ناشی از بلند شدن پا از روی زمین را جذب میکنند در کاهش حالت افتادگی مچ پا مؤثرتر هستند. یک ارتوز پا – مچ پا وسیلهای است که روی قسمت پایین پا پوشیده میشود تا امکان کنترل مستقیم بر پا و مچ پا را تأمین کند. این ارتوزها برای حفظ پا و مچ پا در حالت مستقیم و بهبود توانایی راه رفتن طراحی شدهاند.
برنامه زمانبندی برای استفاده از این بریسها چگونه است؟
افزایش تدریجی زمان استفاده روزانه از این بریسها، در یک دوره سه روزه تا زمانی که بتوان آنها را در کل ساعات شبانه روز پوشید. برای کمک به سازگار شدن پوست و عضلات خود با استفاده از بریس، برنامه زیر را دنبال کنید:
- روز اول – بریسهای را در یک بازه زمانی ۶ ساعته، ۲ ساعت بپوشید و یک ساعت از پا خارج کنید.
- روز دوم – بریسهای را ۴ ساعت بپوشید. آنها را درآورید و پوست خود را بررسی کنید. اگر رنگ پوست شما فقط کمی صورتی شده بود، آنها را دوباره به مدت ۴ ساعت بپوشید. این کار را برای یک بازه زمانی ۸ ساعته انجام دهید.
- روز سوم – بریسهای را ۴ ساعت بپوشید و سپس آنها را درآورده و پوست خود را بررسی کنید. این کار را دو مرتبه انجام دهید به طوری که کل زمان استفاده از بریس ۱۲ ساعت شود.
چگونه متوجه شوم که پای فرزندم برای استفاده از بریس پا – مچ پا بزرگ شده است؟
علائمی که نشان میدهد ارتوز برای فرزند شما کوچک شده است شامل شکایت کودک از درد یا شروع قرمز شدن پوست پا در قسمتهایی که قبلاً این گونه نبود میشود. از علائم دیگر این است که انگشتان پای فرزند شما از قسمت پای ارتوز بیرون زده است. برای ارزیابی و در صورت نیاز تنظیم ارتوز یا تعویض آن با یک ارتوز نو باید به پزشک مراجعه کنید.
چگونه میتوان از درد پوست پیشگیری کرد؟
پیشگیری از آسیبدیدگیهای پوست (مانند درد، قرمز شدن رنگ پوست) از اهمیت بسیار زیادی برخوردار است. پوست زیر بریس در نهایت سفت میشود به خصوص در قسمتی که طی ۲ تا ۳ هفته بریس فشار بیشتری بر آن وارد کرده است. از کرم یا لوسیون در زیر بریس استفاده نکنید زیرا این محصولات پوست را نرم کرده و باعث آسیبدیدگی بیشتران میشوند. استفاده از پودر نشاسته به کاهش رطوبت ناشی از تعریق در هوای گرم کمک کند.
توجه ویژهای به قسمتهایی که رنگ پوست آنها صورتی شده است و بریس به آن قسمتها فشار بیشتری وارد کرده است داشته باشید. صورتی رنگ شدن پوست طبیعی است و باید ۳۰ دقیقه بعد از درآوردن بریس برطرف شود. اگر رنگ پوست بیش از ۳۰ دقیقه صورتی ماند، بریس باید تنظیم شود. اگر پوست دچار آسیبدیدگی شد (درد و قرمزی تیره) استفاده از بریس را قطع کرده و اجازه دهید که پای بیمار استراحت کنند تا پوست پاشنه آن بهبود یابد، این فرایند ممکن است چند روز طول بکشد.
پای فرزند من به چسبهای ولکرو میرسد، آیا این طبیعی است؟
بله، حالت انقباضی باعث میشود که عضلات منقبض شده و به بندهای چسبی ولکرو برسند. این بندها، پا را در ارتوز پا – مچ پا پایین نگه میدارند. اگر پوست در زیر این بندها دچار تغییر رنگ شد و پس از ۶۰ دقیقه این تغییر رنگ از بین نرفت باید با پزشک تماس بگیرید.
بهترین نوع جورابی که میتوان با ارتوزهای پا – مچ پا پوشید کدامند؟
جورابهایی را انتخاب کنید که ساق آنها تا زانو باشد و راحت بوده و از پا در برابر فشار، ورم و احساس گزگز و سوزن سوزنی شدن محافظت کند. از استفاده از محصولاتی که داخلشان درز دارند یا لبههای آنها باعث تحریک و آسیبدیدگی پوست میشود خودداری کنید. از جورابهای با جنس پنبه نرم که به اندازه کافی کشیده میشوند استفاده کنید.
بریس باید چقدر تنگ باشد؟
پاشنه پا باید به خوبی در بریس قرار گیرد و حرکت نکند. بریس را در حد امکان و تا جایی که باعث درد نشود تنگ بپوشید. اگر بریس شل باشد باعث ساییدگی آن به پا و آسیبدیدگی پوست میشود.
چگونه میتوان بریس را تمیز کرد؟
بریس را باید مرتب با آب و صابون شست. اجازه دهید که بریس با هوا خشک شود. آن را به طور مرتب با الکل تمیز کنید. از سشوار برای خشک کردن بریس استفاده نکنید زیرا گرما قلابها و نوارهای چسبی ولکرو را از بین میبرد.
چگونه باید از بریسها استفاده کرد و آنها را بست؟
- پا را در زاویه ۹۰ درجه یا بیشتر قرار دهید
- پای خود را محکم در قسمت پاشنه ارتوز قرار دهید
- بندهای قسمت مچ پا را ببندید
- بندهای مربوط به قسمت ساق پا را ببندید
- کفش خود را روی ارتوز پا – مچ پا بپوشید
- از بروز مشکلات پوستی به دلیل استفاده از بریس نو پیشگیری کنید
- همیشه زمانی که بریس را از پای فرزند خود خارج میکنید، پا و ساق پای او را برای وجود هرگونه قرمزی بررسی کنید.
- اگر قسمتهایی که رنگ آنها قرمز تیره شده است، ۳۰ دقیقه پس از بیرون آوردن ارتوز برطرف نشد باید با پزشک تماس بگیرید.
راههای دیگر درمان افتادگی مچ پا
پزشک احتمالاً از ترکیبی از روشها برای کمک به بهبود بیماری شما استفاده میکند، البته اقدامات درمانی در هر مورد متفاوت است.
تنظیمات ستون فقرات بر تراز شدن بیشتر و بهتر ستون فقرات متمرکز بوده و برای کاهش بیماریهای مرتبط با آن طراحی شده است. مداخلات دیگر شامل طب سوزنی و ماساژ درمانی میشود.
برخی تمرینات ورزشی نیز برای کمک به عضلات مؤثر هستند. زمانی که افتادگی مچ پا باعث ایجاد اختلال شدید در راه رفتن میشود، انجام اقدامات فیزیوتراپی نیز ضرورت مییابد.
تجهیزات تحریک الکتریکی
تحریک الکتریکی برای بهبود توانایی راه رفتن در شرایط خاص مورد استفاده قرار میگیرد اما برای همه موارد افتادگی مچ پا مؤثر نیست. این روش درمانی به سریعتر راه رفتن، نیاز به تلاش کمتر و افزایش اعتماد به نفس حین راه رفتن کمک میکند.
دستگاههای تحریک الکتریکی چگونه کار میکند؟
معمولاً دو پد چسبی (الکترودها) روی پوست قرار داده میشوند. یکی از این الکترودها نزدیک عصب مربوط به عضلات و یکی دیگر در مرکز عضله قرار داده میشود. بار الکتریکی به الکترودها توسط یک محرک که با باطری کار میکند وصل میشود. اندازه این باطری به اندازه یک دسته کارت بازی است و روی کمربند یا در جیب قرار داده میشود.
محرک، پالسهای الکتریکی تولید میکند که عصبها را برای انقباض تحریک میکند. محرک با سنسوری که در کفش قرار داده میشود تحریک میشود. سنسورهای داخل کفش زمانی که پاشنه از روی زمین برای راه رفتن بلند میشود، محرک را فعال میکنند.
شما باید چند جلسه این فرایند را در کلینیک انجام دهید تا نحوه استفاده از این تجهیزات را یاد بگیرید و البته باید به طور مرتب و مستمر در طول درمان به کلینیک مراجعه کنید.
برخی بیماران از این محرکها به طور آزادانه در طول روز استفاده میکند در حالی که برخی دیگر این کار را به عنوان بخشی از برنامه درمانی فیزیوتراپی خود انجام میدهند. برخی بیماران استفاده از این دستگاهها را برای سالیان متمادی ادامه میدهند و برخی دیگر فقط چند ماه از این دستگاه استفاده میکنند.
کاشت الکترود در زیر پوست
گاهی اوقات، الکترودها را میتوان در زیر پوست کاشت که البته برای انجام این کار باید بیمار تحت عمل جراحی قرار گیرد. زمانی که بیمار تحت بیهوشی عمومی قرار میگیرد، الکترودها روی عصب آسیبدیده قرار داده میشوند.
الکترودها به محرکهای قابل حمل وصل شده و بار از طریق آنها وارد پوست میشود یا ممکن است به طور کامل در زیر پوست کاشته شده و با امواج رادیو فرکانسی فعال شوند.
عمل جراحی برای درمان افتادگی مچ پا
انجام عمل جراحی ممکن است برای افرادی که به طور دائمی حرکات خود را به دلیل ابتلا به فلج عضلانی از دست میدهند مورد توجه قرار گیرد. در این عمل جراحی معمولاً تاندون از عضلات قویتر پا به عضلاتی که باید مچ پا را به سمت بالا بکشند انتقال مییابد.
در موارد نادر، استخوانهای مچ پا نیز ممکن است به هم جوش داده شوند تا مچ پا تثبیت شود.
اگر شما باید تحت این نوع عملهای جراحی قرار گیرید، با پزشک خود در مورد نحوه انجام این عمل جراحی و مزایا و معایب آن صحبت کنید.
برای کسب اطلاعات بیشتر یا رزرو نوبت در کلینیک امید میتوانید با شماره ۰۹۱۲۸۴۴۴۹۹۰ تماس حاصل نمایید.
پیشآگهی
پیشآگهی افتادگی مچ پا به مورد آن بستگی دارد. افتادگی مچ پا ناشی از وارد آمدن ضربه یا آسیبدیدگی عصب به طور جزئی یا حتی در برخی موارد به طور کامل بهبود مییابد. افتادگی مچ پا در موارد ابتلا به بیماریهای نورولوژیکی پیشرونده یک علامت است که احتمالاً مادامالعمر ادامه مییابد اما امید به زندگی کاهش نمییابد. غالباً با پیشروی بیماریهای نورولوژیکی، درمان تغییر مییابد و باید از ارتوزهای مختلف در مراحل مختلف بیماری استفاده کرد.
پیشگیری
اقدامات مناسب برای جلوگیری از افتادگی مچ پا شامل حفظ قدرت استخوانها و بافتها و حفظ سلامتی با کمک رژیمهای غذایی و انجام تمرینات ورزشی میشود. از مصرف تنباکو خودداری کنید زیرا باعث ضعف استخوان شده و در خونرسانی به اندامها اختلال ایجاد میکند. با رعایت نکات ایمنی در محل کار و مکانهای دیگر احتمال بروز آسیبدیدگیها را کاهش دهید (به طور مثال کمربند اتومبیل را ببندید). ارتوزهای سفارشی میتوانند به حمایت بیشتر، ثبات و پایداری و جذب ضربه در هنگام راه رفتن کمک کنند.
برخی عواملی که احتمال ابتلا به افتادگی مچ پا را افزایش میدهند عبارتند از: چهارزانو نشستن به مدت طولانی که باعث فشرده شدن عصب پرونئال روی قسمت رویی پا میشود، زانو زدن طولانی مدت برای انجام امور شغلی (برخی کارهای ساختمانی مانند نصب سرامیک، کارهای مزرعه) و همچنین گچ گرفتن پا.
