بریس سکته مغزی: ارتز زانو، دست، شانه و مچ بعد از سکته مغزی
هدف اصلی تیم توانبخشی کمک به بازماندگان سوانح است تا عدم وابستگی خود را تا جای ممکن بازپس گرفته تا زندگی خود را با کیفیت خوبی ادامه دهند. البته بازتوانبخشی اثرات سکته مغزی را “درمان” نمیکند، به عبارت دیگر نمیتواند آسیب وارده به مغز را عکس کند ولی بازتوانبخشی میتواند به بیماران کمک کند تا بهترین نتیجه را در دراز مدت به دست آورند.
در همان زمانی که بیمار به سمت به انجام کارهای پیچیدهتری همچون ایستادن، حرکت کردن و استفاده از پایین تنه برای راه رفتن پیش میرود و کارهایی همچون گرفتن اجسام و درک فضایی را با اندامهای بالاتنه یاد میگیرد، استفاده از ارتز میتواند به طرز قابل توجهی فرآیند ریکاوری را بهبود بخشیده و تسریع دهد. استفاده از انواع ارتز میتواند از بروز خشکی و انقباضات در مفاصل جلوگیری کند و در مواردی که برنامه درمانی به سمت رهاسازی خشکی و انقباض عضلات و مفاصل پیش میرود، استفاده از تجهیزات ارتزی پس از یک جلسه درمانی کوتاه مدت با حفظ کشش کم فشار برای مدت طولانی نتایج مثبت درمان را تسریع میکند.
متخصصین کلینیک توانبخشی و فیزیوتراپی امید پس از معاینه و بررسی شرایط بیمار مناسب ترین برنامه درمانی را برای توانبخشی تجویز می کنند. این کلینیک مجهز به جدیدترین امکانات برای قالبگیری و ساخت انواع بریس از جمله بریس های مخصوص بیماران سکته مغزی می باشد. برای کسب اطلاعات بیشتر یا رزرو نوبت در کلینیک امید میتوانید با شماره ۰۹۰۲۵۸۰۴۴۱۳ تماس حاصل نمایید.
چه کسانی بیشتر در معرض سکته مغزی هستند؟
حدود ۸۰ درصد از سکتههای مغزی به دلیل انتخابهای ما در سبک زندگی است. ایجاد تغییرات در این رفتارها میتواند اکثر فاکتورهای ریسک را کاهش دهد یا از بین ببرد: فاکتورهای ریسک عبارتند از:
- فشار خون
- چاقی/ چربی خون بالا/ عدم تحرک جسمانی
- دیابت شیرین (مرض قند)
- بیماری رگهای کرنری قلب/ فیبیلاسیون دهلیز
- سیگار کشیدن
- جنسیت مذکر
- سن
- وراثت
- سوء مصرف مواد
علائم و انواع سکته مغزی
بطور کلی دو نوع سکته مغزی وجود دارد- سکته مغزی اسکمیک و هموراژیک.
سکته ایسکمیک
سکته ایسکمیک، که اکثریت سکتهها را تشکیل میدهد، در نتیجه مسدود شدن جریان خون به بخشی از مغز رخ میدهد. این نوع سکته در نتیجه لخته شدن خون در عروق خونی گردن یا مغز رخ میدهد و به همین خاطر باعث آسیب دیدن این مناطق خواهد شد.
سکته هموراژیک
سکته هموراژیک در نتیجه خونریزی مغزی ناشی از مصدومیت بافت مغز رخ میدهد.
علائم هشدار دهنده سکته مغزی یا سوانح عروقی مغزی (CVA) عبارتند از:
- بیحسی ناگهانی یا ضعف در صورت، دست یا پاها، مخصوصاً در یک طرف بدن
- گیجی، دشواری در تکلم یا فهم که بصورت ناگهانی رخ دهد
- دشواری ناگهانی در بینایی با یک یا هر دو چشم
- دشواری در راه رفتن، سرگیجه، از دست رفتن تعادل یا هماهنگی بین اعضای بدن که بصورت ناگهانی رخ دهد
- سردرد شدید ناگهانی و بیدلیل
یکی از مشکلات سکته مغزی این است که سکته درد ندارد، به همین خاطر بیماران اصلاً متوجه نمیشوند که دچار یک وضعیت اضطراری شدهاند.
درمان و توانبخشی بعد از سکته مغزی
در دوران مراقبتهای بازتوانبخشی باید یک طرح جامع درمانی توسط یک تیم چند تخصصی پزشکی از متخصصین مجرب برای هر بیمار تهیه شود.
هدف و طرح درمان معمولاً بر پایه تواناییهای شناختی بیماری، بیماری، توانایی عملکردی وی و اهداف خانواده بیمار، نتایج عملی مورد انتظار و سطح کارایی پیش از سکته طراحی میشود. معمولاً تمرکز درمان بر بازگرداندن هرچه بیشتر بیمار به سبک زندگی سابق وی است.
هدف اصلی درمان نظارت بر سطح کارایی بیمار پس از سکته و ارزیابی احتیاجات جسمی وی در ارتباط با ریکاوری است. در برخی از موارد بصورت مستمر و در برخی از موارد عوارض یک بیماری حاد است. پزشکان باید این موارد را در طی فرآیند بازتوانبخشی ثابت کنند.
خدمات بازتوانبخشی عبارتند از:
- پرستاری توانبخشی
- فیزیوتراپی
- کاردرمانی
- گفتار درمانی
- درمان شنوایی
- مراقبتهای تغذیهای
- مشاوره توانبخشی
- فعالیتهای اجتماعی
- روان پزشکی/ روان درمانی/ آموزش خانواده
- گروههای حمایتی
- ارزیابی شغلی، آموزش رانندگی و برنامههایی برای بهبود استقامت جسمی و عاطفی، شاید بخشی از طرح درمان توانبخشی بیمار شما باشند.
در دوران بازتوانبخشی چه اقداماتی باید انجام دهم؟
این امر بستگی به خواستههای بیمار دارد. ممکن است بیمار بخواهد در زمینههای بسیاری استقلال پیدا کند:
- مهارتهای خود مراقبتی مثل غذا خوردن، نظافت، حمام کردن، دستشویی کردن و لباس پوشیدن
- مهارتهای حرکتی مثل حمل و نقل، راه رفتن، حمل وزن یا هل دادن ویلچر
- مهارتهای ارتباطی گفتاری و زبانی
- مهارتهای شناختی مثل حافظه یا حل مسئله
- مهارتهای اجتماعی برای تعامل با دیگران
چه زمانی میتوان توانبخشی را آغاز کرد؟
پزشک تعیین میکند که بیمار چه زمانی از لحاظ پزشکی به قدری ثبات دارد و قادر است که از مزایای توانبخشی بهره ببرد. اکثر موارد توانبخشی نیاز به تجویز پزشک دارند.
انواع بریس سکته مغزSKIP TO CONTENTMENU
ارتز مفصل شانه، زانو و مچ دست را ثابت میکند. راهحلهای درمان ارتزی رایج برای توانبخشی پس از سکته عبارتند از:
ارتزهای مچ به پای فیبر کربن
این ارتزها که از ارتزهای مچ به پای پلاستیکی قدیمی سبکتر، باریکتر و قویتر هستند میتوانند قدم برداشتن بیمار را مدیریت کرده، ثبات را به فرآیند راه رفتن بیمار بازگردانند و همچنین بخاطر داشتن خصوصیت بازیافت انرژی میتوانند بدون از دست رفتن راحتی یا طراحی زیبای ارتز در چرخه راه رفتن پا را جلو حرکت دهند. طراحی پایه قدامی این ارتز ثبات بیشتری را برای برطرف کردن ضعف خمش زانو ارائه میدهد و طراحی پایه خلفی آن میتواند در برابر باز شدن بیش از حد مفصل زانو مقاومت کند. پایههای جنبی آن ثبات را به قوزک بازگردانده و پایههای مرکزی ارتز برای بیمارانی که دارای پای پرانتزی یا ضربدری هستند کارایی دارد. تماس حداقلی یعنی خطر فشار کمتر!
ارتزهای مچ به پای سفارشی
اگر بیمار دچار بدشکلی چند بعدی، مثل پاچنبری دوسویه است، به حمایت بیشتری نیاز دارد، از دستگاههای کمکی یا مقاومتی استفاده میکند، دچار چاقی است، شکل اندام تحتانی وی نامتناسب شده، از وسایل بدون نسخه استفاده کرده و موفقیتی نداشته یا مجبور است برای مدتی طولانی از دستگاه استفاده کند (بیشتر از ۶ ماه)، پس باید از ارتزهای مچ به پای سفارشی استفاده کنند که پس از قالب گیری با گچ به طور ویژه برای بیمار ساخته میشود. تعداد آپشنهای سفارشی در چنین دستگاههایی میتواند نیاز منحصر به فرد بیماران را برطرف کند.
ارتوزهای زانو- مچ – پا
هنگامی که بیمار دچار ضعف هم در قوزک و هم در زانو است و نیاز به حمایت و ثبات دارد، در بعضی موارد، استفاده از ارتزهای زانو – مچ – پا در سه نوع آزاد، قفل شونده یا کنترل استانس توصیه میشود. در مقایسه با بریسهای بلند قفل شونده، ارتزهای کنترل استانس به طور خودکار در حین استانس از زمان بلند کردن پاشنه تا بلند کردن انگشتان پا از روی زمین قفل میشود و سپس به طور خودکار در مرحله سویینگ قفل آن باز میشود، بنابراین بیمار توانایی انجام فلکشن زانو را در فاز سوئینگ دارد و از انجام حرکات جبرانی جلوگیری می کند و باعث کاهش مصرف انرژی در این بیماران می گردد.
دستگاههای توانبخشی عصبی (ارتز الکترونیکی Walkaide)
ارتز الکترونیکی Walkaide یک دستگاه تحریک کننده الکترونیکی تک کاناله است که انرژی آن با باتری تأمین میشود و از آن برای برطرف کردن فوت دراپ (افتادگی مچ پا) در زمان تحریک الکترونیکی فاکنشنال استفاده میشود. این ارتز الکترونیکی میتواند با ایجاد خمیدگی به بالای قوزک پا در فاز سویینگ گام برداشتن بطرز موثری فوت دراپ را خنثی کند. این دستگاه کوچک کمی زیر زانو در نزدیکی سر فیبولا (نازک نی) به پا متصل میشود. در طی یک سیکل گام برداشتن، ارتز الکترونیکی WalkAide عصب پرونئال را تحریک میکند، این عصب نیز عضله درشت نئی پیشین و سایر عضلاتی که در خمیدگی به بالای قوزک پا نقش دارند، عصبدهی میکند. کسانی که از ارتز الکترونیکی WalkAide استفاده میکنند کسانی هستند که غالباً در اثر آسیبی که به سیستم عصبی مرکزی وارد شده مثل سکته مغزی، آسیب دیدگی جزئی طناب نخاعی، سانحه تروماتیک مغز، فلج مغزی و اسکلروز چندگانه (ام اس) نمیتوانند بطور ارادی پای خود را بلند کنند. این نوع تحریک برای کسانی که دچار آسیب دیدگی در اعصاب پیرامونی/ نورون محرکه تحتانی شدهاند جواب نمیدهد.
کنترل انقباضات
پیشگیری و/ یا کاهش خشکی و انقباض در مفاصل یکی از اصلیترین اهداف توانبخشی پس از سکته مغزی است. از آن جایی که زمان محدودی برای تراپی وجود دارد، استفاده از دستگاهی که بتواند کششی را که فیزیوتراپ ایجاد کرده و کشش کم فشاری را برای مدتی طولانی حفظ کند میتواند کمک بسیار زیادی به روند درمانی بیمار نماید.
ارتز بالا تنه برای مدیریت عوارض سکته
از نظرگاه درمان با ارتز، هدف اصلی در توانبخشی اندامهای بالا تنه پس از سکته پیشگیری و/ یا کاهش خشکی، تثبیت موقعیت و استفاده فعال از دستگاههای کمکی است. گستره راهحلهای درمانی از اسپلینتهای تثبیت موقعیت تا دستگاههای کشش دینامیک متغیر است، که به طور شخصی برای هر بیمار طراحی میشود.
چه بریسی برای من مناسب است؟
اینکه آیا تجهیزات مورد استفاده برای بیمار مناسب است و اینکه آیا بیمار قادر است که در بیشترین میزان کارایی تجهیزات از آنها استفاده کند به عوامل مختلفی بستگی دارد. از میان این موارد میتوان به وضعیت جسمانی بیمار، تناسب اندام و معاینه دقیق پزشکی به عنوان اصلیترین موارد اشاره کرد. پزشک، متخصص ارتز یا فیزیوتراپ تصمیم خواهند گرفت که کدام قطعه برای بیمار مناسبتر است.
