درمان پای (زانو) ضربدری بدون جراحی

مقدمه

عارضه یا بیماری پا ضربدری در بزرگسالان و کودکان یکی از شایعترین مشکلات می باشد. که با علائم و نشانه هایی مانند  دور شدن قوزک داخلی زانو از یکدیگر، کوتاهی تاندون آشیل ، ساییده شدن زانو ها به یکدیگر و …‌،تشخص داده  میشود. از عوارض این ناهنجاری می توان به  آرتروز زودرس زانو ، کوتاهی قد ، تغییر الگوی راه رفتن و…  اشاره کرد. درمان زانوی ضربدری بسته به سن و شدت مشکل  به صورت درمان بدون جراحی و جراحی صورت میگیرد. در این مقاله علایم و نشانه ها  ، تشخیص وعوارض ، و راه و روش درمان زانو ضربدری که شامل فیزیوتراپی ، ماساژ درمانی ، حرکات اصلاحی و نرمشی،‌ ورزش و تمرینات‌ که شامل یوگا و پیلاتس  بررسی و توضیح داده خواهد شد.  مرکز ارتوپدی فنی جهت درمان  و رفع این عارضه ،‌اقداماتی شامل  استفاده از بریس که شامل زانو بند ، کفی و کفش طبی و نیز آموزش بیماران جهت انجام نرمش های اصلاحی ، انجام میدهد

پای (زانوی) ضربدری چیست

پای ضربدری در حقیقت انحراف به خارج مفصل زانو به علل مختلف می باشد که شایع­ترین علت زانوی ضربدری وراثتی است. این اختلال سبب آسیب به زانو در بزرگسالی و در نهایت به علت تغییر در توزیع وزن بدن سبب ایجاد مشکل در سایر مفاصل می شود.
پا و زانو ضربدری خوش خیم در کودکان در سنین سه تا پنج سالگی شایع است.  زانوی ضربدری (والگوس زانو) در این کودکان غالباً با کف پای صاف همراه است و می توان این حالت را با کفش طبی اصلاح کرد، در اکثر موارد این تغییر شکل تا شش سالگی اصلاح می گردد. البته بهتر است که یک بررسی از جهت اینکه بیماری خاصی وجود ندارد به عمل آید.

علائم و نشانه ها

از علایم پای(زانوی) ضربدری می توان به موارد زیر اشاره کرد

– دور شدن قوزک داخلی از یکدیگر

– کوتاهی تاندون آشیل

– سائیده شدن زانو ها به یکدیگر به هنگام راه رفتن

– خستگی زود رس به هنگام راه رفتن و دویدن ناشی از زانوی ضربدری

– درد پشت ساق و جلوی ران

– سائیدگی بیش از حد کناره داخلی کفش

– راه رفتن با پاهای چرخیده به خارج و گاه به طور عکس راه رفتن با پای چرخیده به داخل

تشخیص

تشخیص  پای ضربدری با چسبانیدن زانوها به هم، فاصله بین دو قوزک پا وجود دارد و بدیهی است که تشخیص دقیق بوسیله پزشک متخصص و تائید آن توسط سیستم­های ارزیابی بیومکانیکال می­باشد. ارزیابی بیومکانیکال پا در مرکز درمانی شرکت تولید تجهیزات ارتوپدی فنی R&R (کلینیک امید) انجام می شود.

با استفاده از سیستم­های کامپیوتری ارزیابی بیومکانیکال، از کل اندام تحتانی کودک تصویربرداری انجام می گیرد، اینگونه تصویربرداری­ها به کمک دوربین­های خاصی صورت می­گیرد و مانند رادیولوژی نبوده و از بابت دریافت اشعه ایکس برای کودک مشکلی ایجاد نمی­کند و تصویر گرفته شده در نرم افزارهای خاصی تجزیه و تحلیل گشته و میزان انحراف مشخص می­شود و درنهایت در نوبت­های مختلف درمانی چنانچه کودک مشکل داشته باشد می­توان روند درمان را با کمک همین نرم­افزارها پیگیری نمود.

عوارض

-تغییر محل مرکز ثقل(پایین می آید)
-کوتاهی قد
-تغییر الگوی راه رفتن
-آرتروز زودرس زانو، به علت فشارهای مضاعفی که در ناحیه زانو، به مفصل وارد می شود و زمینه ی بروز آرتروز سریع تر از زمان ومعمول را به وجود می آورد.
-ایجاد تغییر شکل در وضعیت پا و سائیده شدن زانوها به یکدیگر به هنگام راه رفتن
-افزایش آسیب پذیری مفصل زانو
-درد در ناحیه خارجی زانو به علت نزدیک شدن استخوان ران به درشت نی وفشرده شدن این دو استخوان بر روی یکدیگر و همچنین درد در ناحیه داخل زانو به علت کشیدگی بافت های نرم عضلات
-درد در قسمت داخلی زانو به علت کشش بافت های نرم.
– تمایل کشکک ها به سمت خارج و در رفتگی مکرر کشکک
-کوتاهی تاندون آشیل
-خستگی زودرس
-بروز عوامل ثانویه مانند عارضه ی کف پای صاف
-ایجاد تغییر شکل در پنجه پاها
-ایجاد ظاهر ناخوشایند در پاها
-ناتوانی در راه رفتن در مراحل پیشرفته از دیکر عوارض زانوی ضربدری است.

درمان بدون جراحی

پزشک در مورد وضعیت سلامت و رشد کودک از شما پرس و جو می کند و پاهای کودک را معاینه می کند. در صورتی که یک طرف پا ضربدری بود، میزان ضربدری بودن پا شدید بود یا در صورتی که سن کودک بسیار کم باشد، پزشک از شما می خواهد تا از پای کودک عکس بگیرید.

پای ضربدری نرمال( فیزیولوژیک) معمولا با معاینه و بررسی درمان می شود. کفش های مخصوص، گچ گرفتن یا استفاده از زانوبند کمکی نمی کند.پای ضربدری فیزیولوژیک در سن هفت سالگی برطرف می گردد یا وضعیت بهتری پیدا می کند.

در مواردی که پای ضربدری از آسیب دیدگی یا عفونت قبلی ناشی می شود، پزشک برای هم ترازی پاها جراحی را توصیه می کند. بیمارانی که بیشتر از ۱۰ سال سن دارند و پای ضربدری دائمی دارند و در هنگام فعالیت پای آنها درد می گیرد، برای جراحی ترمیمی مناسب هستند.

 فیزیوتراپی

درمان با فیزیوتراپی شامل درمان سیستم عضلانی اسکلتی ( شامل عضلات و استخوان های بدن است) می شود که در معرض آسیب قرار گرفته اند. این آسیب ها شامل رگ به رگ شدن، کشیدگی عضله، آسیب پس از شکستگی، آسیب پس از جراحی و جراحت های مکرر می شود. نواحی بدن شامل گردن و پشت و همچنین دست و پا می شود.

بریس

برای درمان پا ضربدری می­بایست از درمان­های ارتوتیک (وسایل کمکی) بسته به شدت ضایعه در مفصل زانو یا پا  (کفش) و نیز حرکات اصلاحی استفاده کرد. کفشهای زانوی ضربدری که در مرکز درمانی شرکت تولید تجهیزات ارتوپدی فنی R&R (کلینیک امید) تولید و عرضه می شوند، در درمان پای  ضربدری مفید هستند.

گاهی تنها پوشیدن کفش طبی خاص کفایت می­کند و در برخی موارد نیاز است مداخله مستقیم از ناحیه زانو صورت گیرد به صورتیکه  از زانو بند های طبی استفاده شود

 حرکات اصلاحی

 

بالابردن پا

بر روی سمت چپ خود دراز بکشید و پیشانی خود را هم سطح کف اتاق قرار دهید. پاهای خود را جمع کنید و دست راست خود را روی باسن قرار دهید. باسن خود را بالا بیاورید و از پاها تا شانه ها یک خط مستقیم ایجاد کنید. تا حد امکان پای راست خود را بالا بیاورید و سپس به آرامی آن را پایین بیاورید. این ورزش زانوی ضربدری را  برای هر طرف ۱۰ بار تکرار کنید. با این حرکت تا حدی از انحراف زانوی ضربدری جلوگیری میکنید

حرکت پله از پهلو

بین دو نیمکت که پهلوی هم قرار گرفته اند بایستید. پای راست خود را روی نیمکت سمت راست قرار دهید و اجازه دهید پای چپ شما معلق باشد. پای راست را روی زمین برگردانید و این بار این کار را با پای چپ خود تکرار کنید. این کار را به صورت یکی درمیان انجام دهید و برای هر پا آن را ۱۰ بار تکرار کنید.

دوری از مرکز بدن

یک باند کشی را به یک وسیله ثابت مثل پایه میز محکم کنید. سمت دیگر باند را به قسمت پایین ساق پای چپ خود ببندید. پا خود را بالا ببرید و سعی کنید تا قوس آن تا حد امکان از بدن فاصله بگیرد، سپس پا را پایین بیاورید. این کار را برای هر پا ۱۰ بار انجام دهید

چمباتمه زدن

باند کشی را دور ران خود قرار دهید، آن را دقیقا در بالای زانو صاف کنید.  پای خود را بیش تر از عرض شانه باز کنید. برای اینکه باند محکم شود، کمی پاهای خود را آن طرف تر ببرید. در هنگامی که بدن خود را در وضعیت چمباتمه قرار می دهد سعی کنید باند همچنان سفت باشد، تا زمانی که ران های شما موازی با کف اتاق شوند. به وضعیت ایستاده برگردید و این کار را ۱۰ بار انجام دهید.در سه روز غیرمتوالی در هفته سه مورد از این ورزش های مخصوص زانوی ضربدری را انجام دهید. هر چه قوی تر شوید، می توانید از باند کشی سطح بالاتری استفاده کنید، ورزش های بیشتری انجام دهید و تعداد بار انجام ورزش ها را افزایش دهید. در صورتی که سریع به نتیجه نرسیدید ناامید نشوید.  برای اینکه متوجه تفاوت واقعی شوید حداکثر شش ماه زمان لازم است.

 حرکات ورزشی و تمرین

یوگا

اگرچه  یوگا ساده ترین ورزشی نیست که می توان انجام داد ، در صورتی که پای  ضربدری داشته باشید می توانید با استفاده از یک نوار یوگا پاهای خود را به هم بچسبانید تا کارها برای شما آسان تر شود. یوگا انعطاف پذیری و تراز بدن را بهبود می بخشد و حرکات یوگا وضعیت زانوی ضربدری را بهبود می بخشد.

پیلاتس

پیلاتس مشابه یوگا به بهبود ترازبندی   و قامت بدن کمک می کند. ورزش هایی مثل حرکت دست بالرین و جمع کردن ( رول آپ) باعث استحکام  و تقویت عضلات پا می شود.

تقویت پا

با انجام ورزش های تقویت پا می توانید به تقویت  عضلات دور زانوی خود کمک کنید و از این رو بعضی از فشارهایی که بر روی پاهای ضربدری وارد می شود را کم کنید. این ورزش ها بیشتر برای افرادی اثرگذار است که شدت ضربدری بودن پای آنها کم است و معمولا شامل قرار دادن یک وزنه بین پا و خم  و راست کردن پاها می شود. باید پای خود را تا جایی خم کنید که بتوانید باسن خود را لمس کنید. تا جایی که می توانید این کار را انجام دهید. با یک وزنه سبک شروع کنید که می تواند یک بالشت باشد و بتدریج با پیشرفت در ورزش، وزنه را افزایش دهید.

ماساژ درمانی

این روش درمانی اصولا بر روی کودکان صورت می گیرد و گفته می شود که در صورتی که به منظم انجام شود، شدت پای ضربدری را کاهش می دهد. در ماساژ درمانی یک درمانگر آموزش دیده و مجرب پاها را ماساژ می دهد تا باعث تحریک آنها برای استحکام در حین رشد می شود. یکی از شیوه هایی که می توانید امتحان کنید صاف کردن پا و سپس خم کردن آن به سمت سینه است. برای مشاهده مزایای این روش باید این کار را چندین بار انجام دهید.

نتیجه گیری

 با پیشرفت تکنولوژی  و استفاده از روش های تشخیص بیماری مانند  روش ارزیابی بیومکانیکال،‌ با کمترین خطا  بیماری تشخیص داده شده و درمان زانوی ضربدری توسط پزشکان متخصص تجویز میشود. مرکز درمانی شرکت تولید تجهیزات ارتوپدی فنی R&R (کلینیک امید)  با مجهز بودن به آخرین تکنولوژی ها و همچنین کادر مجرب از پزشکان و فیزیوتراپ های متخصص جهت درمان پای ضربدری از روش های غیر جراحی مانند حرکات اصلاحی ،‌ورزش درمانی ،‌ماساژ و فیزیوتراپی و همچنین وسایل کمک درمانی  مانند کفی ، کفش و زانو بند طبی  استفاده میکنند.  جهت رفع عارضه و بهبودی کامل میتوانید به کلینیک ما مراجعه فرمایید.